Tin mới 
Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng với hàng loạt dự án giao thông, chỉnh trang và tái thiết đô thị. Đi cùng với đó là lượng chất thải xây dựng phát sinh ngày càng lớn từ hoạt động phá dỡ công trình, giải phóng mặt bằng và cải tạo đô thị.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, khi đồng loạt triển khai các dự án trọng điểm, lượng chất thải xây dựng phát sinh có thời điểm lên tới khoảng 10.000 tấn/ngày, gấp gần 5 lần mức khoảng 2.100 tấn/ngày trước đây. Từ đầu năm 2026 đến nay, khối lượng phế thải phát sinh đã đạt khoảng 1,5 triệu tấn.
Trong khi đó, năng lực tiếp nhận và xử lý hiện mới đạt khoảng 1.670 tấn/ngày, khiến nhiều khu vực tập kết thường xuyên quá tải, tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý môi trường đô thị.
Đáng chú ý, trong khi hàng triệu tấn phế thải xây dựng đang phải tìm nơi xử lý thì nhiều dự án đầu tư công lại thiếu vật liệu san lấp, cốt liệu xây dựng và vật liệu hoàn trả mặt bằng. Nghịch lý này cho thấy cần thay đổi cách tiếp cận, xem chất thải xây dựng không chỉ là phế thải cần loại bỏ mà còn là nguồn tài nguyên phục vụ phát triển đô thị.
Ông Nguyễn Văn Quý - Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, khối lượng phế thải phát sinh lớn làm gia tăng áp lực thu gom, vận chuyển và xử lý, đồng thời kéo theo nguy cơ phát sinh bụi, ùn tắc giao thông và đổ thải không đúng quy định.
Các chuyên gia nhận định, thay vì coi chất thải xây dựng là gánh nặng môi trường, cần xem đây là nguồn nguyên liệu thứ cấp có giá trị trong mô hình kinh tế tuần hoàn.
TS Nguyễn Thế Thông, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, cho biết kinh tế tuần hoàn đã được luật hóa tại Điều 142 Luật Bảo vệ môi trường. Việc chôn lấp chất thải xây dựng gây ra ba dạng lãng phí lớn gồm chi phí xử lý, cơ hội phát triển và tài nguyên thiên nhiên.
Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng vẫn thiếu vật liệu xây dựng, bê tông, gạch và đá từ các công trình phá dỡ hoàn toàn có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho sản xuất vật liệu mới hoặc phục vụ san lấp mặt bằng.
Theo ông Nguyễn Quang Hiệp - Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), Việt Nam đã ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13946:2024 về vật liệu san lấp tái chế từ phế thải phá dỡ công trình. Khó khăn hiện nay không nằm ở chất lượng vật liệu mà chủ yếu ở chi phí vận chuyển và tổ chức tái chế. Nếu phải vận chuyển phế thải đi hàng chục kilômét để xử lý rồi đưa vật liệu quay trở lại công trường thì rất khó cạnh tranh về giá thành.
Vì vậy, giải pháp bố trí các dây chuyền nghiền di động ngay tại hoặc gần khu vực phá dỡ được đánh giá là phù hợp.
Theo TS Trần Bá Việt - Phó Chủ tịch Hội Bê tông Việt Nam, phần lớn bê tông từ các công trình phá dỡ có thể tái chế thành cốt liệu phục vụ sản xuất bê tông hoặc làm vật liệu nền đường. Gạch, vữa sau nghiền cũng có thể sử dụng để sản xuất gạch không nung hoặc phục vụ san lấp mặt bằng.
Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết thành phố đang khuyến khích triển khai mô hình xử lý chất thải xây dựng ngay tại công trường phát sinh nguồn thải. Kết quả theo dõi bước đầu cho thấy chất thải được xử lý ngay tại nguồn, sản phẩm sau nghiền có thể tái sử dụng cho các hạng mục san lấp, nền đường và công trình hạ tầng phù hợp.
Ông Bùi Công Nguyên - Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Dịch vụ Sản xuất Toàn Cầu cho biết, đơn vị đang vận hành dây chuyền nghiền công nghệ Đức với công suất khoảng 100 tấn/giờ. Sau xử lý, vật liệu được phân loại, tách kim loại, gỗ và các thành phần khác trước khi tái chế phục vụ san lấp, thi công nền đường và sản xuất gạch. "Với cùng một lượng vật liệu sau phá dỡ, nếu không xử lý tại chỗ có thể cần khoảng 10 chuyến xe vận chuyển, trong khi sau nghiền chỉ còn từ 5 - 7 chuyến", ông Nguyên cho biết.
Theo các chuyên gia, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở thị trường tiêu thụ sản phẩm tái chế. Giải pháp mang tính đột phá là quy định tỉ lệ bắt buộc sử dụng vật liệu tái chế trong các dự án đầu tư công. Khi có đầu ra ổn định, doanh nghiệp mới mạnh dạn đầu tư công nghệ và mở rộng quy mô sản xuất.
Với hơn 1.400 dự án đang giải phóng mặt bằng cùng nhiều công trình giao thông trọng điểm sẽ tiếp tục triển khai trong những năm tới, lượng chất thải xây dựng tại Hà Nội dự báo còn gia tăng. Bởi vậy, bài toán đặt ra không chỉ là xử lý bao nhiêu tấn phế thải mỗi ngày mà quan trọng hơn là xây dựng cơ chế để biến nguồn phế thải ấy thành vật liệu phục vụ chính quá trình phát triển đô thị, góp phần hướng tới tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
