
UBND tỉnh Lạng Sơn vừa phê duyệt phương án ứng phó tình huống khẩn cấp đập, hồ chứa thủy điện Thác Xăng (Bắc Giang 2), nhằm bảo đảm an toàn công trình và khu vực hạ du.
Thủy điện Thác Xăng nằm trên sông Bắc Giang, phụ lưu cấp một của sông Kỳ Cùng, thuộc địa bàn xã Tràng Định. Công trình thuộc cấp III, được phân loại là đập, hồ chứa nước lớn.
Nhà máy có công suất 20 MW, gồm hai tổ máy, sản lượng điện trung bình khoảng 90,55 triệu kWh mỗi năm. Hồ rộng gần 4 km2, dung tích toàn bộ 43,89 triệu m3. Đập bê tông cao tối đa 37 m, có ba cửa xả tràn. Công trình khởi công tháng 10.2010, tích nước và vận hành từ tháng 8.2016.
Vùng hạ du được tính từ cụm đầu mối thủy điện đến nơi sông Bắc Giang hợp lưu với sông Kỳ Cùng, kéo dài qua các xã Tràng Định, Kháng Chiến và Thất Khê. Khu vực có nguy cơ ảnh hưởng chủ yếu là vùng trũng, bãi bồi và khu dân cư ven hai sông.
Phương án xác định ba kịch bản khẩn cấp. Trường hợp xả lũ khi xảy ra lũ thiết kế với tần suất 1%, khoảng 501,51 ha có thể bị ngập, ảnh hưởng 1.016 hộ.
Trong đó, Thất Khê có 593 nhà, Tràng Định 358 nhà và Kháng Chiến 65 nhà nằm trong phạm vi ngập tính toán.
Kịch bản vỡ đập chính khi xảy ra lũ thiết kế có phạm vi ảnh hưởng lớn nhất, với 551,66 ha và 1.078 nhà. Tràng Định có diện tích ngập lớn nhất, gần 319,5 ha; trong khi Thất Khê có số nhà bị ảnh hưởng nhiều nhất, 613 căn.
Nếu vỡ đập vào mùa kiệt, diện tích ngập ước tính 220,66 ha, ảnh hưởng 435 nhà. Các khu vực phải chuẩn bị sơ tán chủ yếu nằm ven sông, gồm Cốc Bao, Bản Nhàn, Đoàn Kết, Nà Chùa, Bản A, Nà Chu, Kéo Lầy, Pắc Luồng, Đề Thám, Bản Đuốc và khu chợ Thất Khê.
Những số liệu trên là kết quả mô phỏng trong các tình huống giả định để xây dựng kế hoạch ứng phó, không phải dự báo sự cố sẽ xảy ra.
Theo phương án được phê duyệt, nhà máy đã lắp trạm thủy văn, camera và cảm biến theo dõi mực nước hồ, hạ lưu.
Hệ thống còi báo động có phạm vi nghe khoảng 5 km, thông tin đồng thời được truyền qua loa phát thanh, điện thoại, mạng xã hội và các nhóm phòng chống thiên tai.
Khi cửa xả đang đóng hoàn toàn, 30 phút trước lúc xả nước, nhà máy phải kéo ba hồi còi, mỗi hồi 20 giây, cách nhau 10 giây. Trước khi nước chảy qua cửa van, hai hồi còi tiếp tục được phát.
Nếu phải xả khẩn cấp để bảo đảm an toàn công trình, hiệu lệnh gồm 5 hồi còi, mỗi hồi 30 giây, cách nhau 5 giây. Khi kết thúc xả nước, nhà máy kéo một hồi còi dài 30 giây.
Trong tình huống khẩn cấp, người dân tại nơi có nguy cơ ngập sâu sẽ được di chuyển lên đồi, gò hoặc sườn núi an toàn, không có nguy cơ sạt lở. Trường học, trụ sở UBND, nhà văn hóa và nhà dân ở vị trí cao được huy động làm nơi tránh trú.
Quyết định mới thay thế phương án ban hành năm 2021. Sau 5 năm thực hiện, chủ đầu tư phải báo cáo Sở Công Thương để UBND tỉnh xem xét tiếp tục sử dụng hoặc yêu cầu điều chỉnh.


