
Đề xuất nâng công suất chôn lấp tại bãi rác Đa Phước từ 24 lên 41 triệu tấn, gần gấp đôi thiết kế ban đầu, là tiếp tục đi theo lối mòn cũ, thay vì chuyển mạnh sang mô hình xử lý rác hiện đại và bền vững.
Trên thực tế, bãi rác Đa Phước đã tiếp nhận khoảng 31,5 triệu tấn chất thải, vượt xa mức 24 triệu tấn theo thiết kế.
Chôn lấp là giải pháp dễ làm nhưng cũng là cách xử lý lạc hậu nhất. Mỗi tấn rác bị chôn xuống đất là thêm một phần gánh nặng cho môi trường và cho các thế hệ sau.
Nước rỉ rác, khí methane, mùi hôi, nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí… là những hệ lụy đã hiện hữu suốt nhiều năm qua quanh khu vực Đa Phước.
Người dân phía Nam thành phố từng không ít lần khốn khổ vì mùi hôi từ bãi rác.
Điều đáng nói là TPHCM đã nhiều lần đặt mục tiêu giảm tỉ lệ chôn lấp xuống khoảng 20%, chuyển sang đốt rác phát điện và tái chế, nhưng mục tiêu ấy đến nay vẫn chưa đạt được.
Nếu tiếp tục nâng công suất Đa Phước, thành phố sẽ tự kéo dài sự lệ thuộc vào mô hình mà nhiều đô thị tiên tiến trên thế giới đã từ bỏ.
Một đô thị hiện đại không thể phát triển bằng cách mở rộng những “núi rác”. Càng không thể xây dựng hình ảnh thành phố xanh, đáng sống nếu vẫn duy trì xử lý rác chôn lấp.
Đa Phước hiện nằm ở cửa ngõ phía Nam, gần khu dân cư và nhiều trục giao thông chiến lược, việc tiếp tục mở rộng chôn lấp sẽ tạo áp lực lâu dài lên không gian đô thị, môi trường sống và cả định hướng phát triển kinh tế phía Nam. Do đó, điều cần làm lúc này không phải tăng sức chứa chôn lấp, mà là tăng tốc chuyển đổi công nghệ xử lý rác.
Đốt rác phát điện phải trở thành hướng đi chủ lực. Đây không chỉ là giải pháp xử lý khối lượng rác khổng lồ, mà còn giúp thu hồi năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và tiết kiệm quỹ đất.
Tất nhiên, điện rác không thể thành công nếu thiếu phân loại rác tại nguồn. Rác bị trộn lẫn, hiệu quả đốt giảm, chi phí tăng và công nghệ hiện đại cũng khó phát huy tác dụng.
Vì vậy, phân loại rác phải được triển khai quyết liệt, đồng bộ và thực chất hơn. Không thể để chủ trương đúng kéo dài nhiều năm nhưng vẫn dừng ở mức vận động, khuyến khích.
Bên cạnh đó, thành phố cần khẩn trương đầu tư thêm các tổ hợp xử lý rác công nghệ cao theo mô hình tích hợp, đốt phát điện, tái chế vật liệu, xử lý rác hữu cơ, thu hồi năng lượng từ bãi chôn lấp cũ.
Đây mới là hướng đi phù hợp với xu thế kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh.
TPHCM không thể tiếp tục chôn rác bằng công nghệ cũ, rồi vô tình “chôn” luôn mục tiêu đô thị xanh.

