Tin mới 
Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng. Ảnh: UBND TP Hà Nội
Tái định cư không chỉ là bố trí chỗ ở
UBND TP Hà Nội đã phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội. Quy hoạch được xây dựng theo mô hình phát triển "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm", lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo và mở rộng không gian đô thị về hai bên bờ sông.
Theo định hướng quy hoạch, Hà Nội sẽ triển khai hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược như hệ thống đường vành đai, metro, các đô thị mới, trục cảnh quan sông Hồng, khu đô thị thể thao quốc tế, đô thị sân bay... Đi cùng với đó là bài toán tái định cư quy mô lớn cho người dân thuộc diện di dời, giải phóng mặt bằng. Quan điểm xuyên suốt của thành phố là ưu tiên đầu tư các khu tái định cư trước khi triển khai đồng bộ các hạng mục dự án. Các khu tái định cư được định hướng phát triển như những khu đô thị hoàn chỉnh, có trường học, công viên, thương mại, giao thông kết nối và không gian công cộng đồng bộ.
Cùng với đó, tại Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề xuất luật hóa nguyên tắc người có đất bị thu hồi phải có chỗ ở, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ thông qua các tiêu chí có thể kiểm chứng như chỗ ở, hạ tầng, sinh kế, việc làm, thu nhập, trường học, y tế, giao thông, dịch vụ công và sự hài lòng của người dân.
Trao đổi với Lao Động, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam - nhận định, bài học lớn rút ra từ thực tiễn thời gian qua là tái định cư không chỉ dừng ở việc bố trí nơi ở mà phải được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và bảo đảm điều kiện ổn định cuộc sống cho người dân.
Định hướng này đã được quy định trong Luật Thủ đô. Đồng thời, trong quá trình lập Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội cũng đã đặt ra yêu cầu các khu tái định cư phải được quy hoạch đồng bộ về hạ tầng xã hội. Theo ông, đây là sự đổi mới trong tư duy và tổ chức thực hiện.
Thực tế từng có không ít khu tái định cư bị bỏ hoang nhiều năm vì chỉ đáp ứng nhu cầu về chỗ ở mà thiếu các điều kiện sống thiết yếu. Ông dẫn chứng, Đề án giãn dân phố cổ Hà Nội được phê duyệt từ năm 1998 nhưng đến nay hầu như không được triển khai.
Gần đây, đối với các khu tái định cư phục vụ dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, cơ quan chức năng đã giải thích rõ với người dân rằng, các khu này không chỉ có nhà ở mà còn được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Theo KTS Đào Ngọc Nghiêm, chỉ khi bảo đảm được những điều kiện đó mới tạo được sự đồng thuận của người dân và thuận lợi cho công tác giải phóng mặt bằng để triển khai các dự án trọng điểm.
Với các hộ mất sinh kế do thu hồi đất, cần ưu tiên tạo việc làm, đào tạo nghề và nâng cao năng lực để người dân thích ứng, tận dụng cơ hội từ định hướng phát triển đa cực của Hà Nội. Theo KTS Đào Ngọc Nghiêm, nơi ở mới phải tốt hơn cả về nhà ở, hạ tầng kỹ thuật và xã hội, qua đó nâng cao chất lượng sống, chỉ số hạnh phúc của người dân.
Hướng tới bảo đảm nơi ở, việc làm và an sinh cho người thuộc diện tái định cư
Để hiện thực hóa định hướng này, Hà Nội đã phê duyệt Đề án phát triển khu đô thị đa mục tiêu, dự kiến đưa 2-3 dự án đầu tiên vào vận hành từ nay đến năm 2030. Theo Đề án, thành phố sẽ dành khoảng 40-50% quỹ nhà tại các khu đô thị này để bố trí tái định cư. Đây là mô hình lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam, kỳ vọng góp phần giải quyết tình trạng thiếu quỹ nhà tái định cư chất lượng cao.
Đề án cũng ưu tiên bố trí quỹ đất cho nhà ở xã hội, nhà tái định cư, nhà ở công vụ và nhà ở cho thuê nhằm phục vụ giãn dân nội đô và các dự án trọng điểm. Các khu đô thị được phát triển theo mô hình "sinh sống - làm việc - hưởng tiện ích tại chỗ", tích hợp đồng bộ hệ thống nhà ở, trường học, y tế, thương mại, dịch vụ, logistics đô thị, không gian công cộng và việc làm cho người dân.
Theo Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), Hà Nội đang triển khai nhiều dự án hạ tầng, đầu tư công quy mô lớn nên nhu cầu thu hồi đất và bố trí tái định cư ngày càng tăng, trong khi quỹ nhà hiện còn hạn chế. Việc phát triển các khu đô thị đa mục tiêu sẽ góp phần bổ sung nguồn nhà ở, phục vụ người dân thuộc diện di dời.
Theo định hướng của thành phố, các khu đô thị này được xây dựng theo mô hình đô thị nén, đô thị thông minh, bảo đảm người dân có thể “sống - làm việc - hưởng tiện ích tại chỗ”. Qua đó, người dân tái định cư có điều kiện ổn định cuộc sống, bảo đảm an sinh xã hội, đồng thời tạo thuận lợi cho công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và triển khai các dự án trọng điểm của Thủ đô.
