Tăng lương cơ sở và kịch bản ở các doanh nghiệp, thị trường lao động

Bà Đặng Ngọc Thu Thảo - Giám đốc Dịch vụ Khoán việc và Cho thuê lại lao động, Công ty Manpower Việt Nam, cho rằng, khi tăng lương cơ sở, nhóm doanh nghiệp chịu tác động rõ nét nhất là những doanh nghiệp có tỉ lệ lớn người lao động đang hưởng mức lương cao, cụ thể là những lao động có thu nhập đã chạm hoặc vượt mức trần tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.

Bà Thảo cho hay, việc tăng lương cơ sở có thể dẫn đến 3 kịch bản ở các doanh nghiệp và tác động trực tiếp đến thị trường lao động.

Kịch bản 1: Chi phí nhân sự tăng sẽ tác động trực tiếp đến cơ cấu nhân sự của doanh nghiệp.

Khi chi phí lao động tăng, nhiều doanh nghiệp có xu hướng chuyển sang các mô hình nhân sự linh hoạt hơn như thuê ngoài (outsourcing) hoặc sử dụng nhân lực theo dự án nhằm tối ưu chi phí cố định và giảm gánh nặng quản lý.

Doanh nghiệp cũng có thể điều chỉnh chiến lược tìm kiếm nhân tài. Thay vì tập trung tuyển dụng tại các thành phố lớn với mặt bằng lương cao, họ sẽ mở rộng sang các địa phương có chi phí lao động cạnh tranh hơn, đồng thời đẩy mạnh mô hình làm việc từ xa để vừa tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng, vừa kiểm soát tốt chi phí nhân sự.

Kịch bản 2: Chi phí nhân sự tăng có thể thúc đẩy doanh nghiệp dịch chuyển một phần đầu tư từ nhân sự sang công nghệ.

Thay vì liên tục mở rộng đội ngũ, doanh nghiệp sẽ ưu tiên ứng dụng AI và các giải pháp tự động hóa để nâng cao năng suất, tối ưu quy trình và duy trì hiệu quả vận hành với nguồn lực tinh gọn hơn.

“Khảo sát mới nhất của Manpower cho thấy gần 3/4 doanh nghiệp tại Việt Nam ghi nhận các công cụ Al là yếu tố quan trọng giúp tổ chức của họ nâng cao năng suất lao động trong năm qua, thông qua việc hỗ trợ công việc hằng ngày, tự động hóa quy trình và hỗ trợ xây dựng chiến lược kinh doanh”, bà Thảo nói.

Kịch bản 3: Chi phí lao động gia tăng có thể thúc đẩy một số doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc nhân sự.

Báo cáo xu hướng tuyển dụng quý III/2026 của Công ty Manpower cho thấy, tỉ lệ doanh nghiệp dự kiến tăng tuyển dụng trong tháng 7-9.2026 vẫn ở mức cao, đạt 49%, nhưng đã giảm 14 điểm phần trăm so với quý II/2026. Đồng thời, tỉ lệ doanh nghiệp có kế hoạch giữ nguyên hoặc thu hẹp quy mô nhân sự tăng nhẹ.

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh quy định tăng lương cơ sở chính thức có hiệu lực, khiến chi phí lao động và các khoản liên quan gia tăng đối với một số doanh nghiệp. Thay vì mở rộng nhân sự, một bộ phận doanh nghiệp có thể sẽ ưu tiên tái cấu trúc đội ngũ, tinh gọn các vị trí vận hành và tập trung nâng cao hiệu quả sử dụng nhân lực hiện có.

Bà Thảo cho biết thêm, những thay đổi này phản ánh 2 xu hướng lớn của thị trường lao động trong thời gian tới.

Thứ nhất, đây là tín hiệu tích cực cho người lao động và cho thấy niềm tin vào triển vọng kinh tế đang dần được củng cố. Việc nâng lương cơ sở giúp cải thiện quyền lợi cho người lao động và cho thấy thị trường đang vận động theo hướng phục hồi, thay vì trong giai đoạn thắt chặt mạnh về chi phí hay suy giảm nhu cầu lao động.

Thứ hai, thị trường lao động sẽ ngày càng linh hoạt hơn trong cả cách doanh nghiệp sử dụng nhân sự lẫn cách người lao động lựa chọn công việc.

Khi chi phí lao động và yêu cầu quản lý gia tăng, doanh nghiệp sẽ không chỉ có một phương án là tuyển thêm người. Thay vào đó, họ có thể kết hợp nhiều giải pháp như thuê ngoài, tuyển dụng theo dự án, làm việc từ xa, ứng dụng công nghệ hoặc tối ưu cơ cấu nhân sự. Về phía người lao động, họ cũng có nhiều lựa chọn hơn về hình thức làm việc, doanh nghiệp và lộ trình nghề nghiệp.