Tin mới 
Hà Nội từng bước triển khai giao thông xanh, thí điểm từ năm 2026. Ảnh: Việt Anh
Phát triển giao thông thông minh để đạt trạng thái xanh tối ưu
Theo các chuyên gia, ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nghiêm trọng tại nhiều đô thị lớn của Việt Nam, đòi hỏi các giải pháp quyết liệt hơn trong kiểm soát phát thải. Bên cạnh việc tăng cường giao thông công cộng, chuyển đổi sang giao thông xanh được xem là giải pháp dài hạn, căn cơ nhằm giảm phát thải và cải thiện chất lượng môi trường.
Tại hội thảo “Kinh nghiệm quốc tế trong thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh” do Hội Truyền thông TP Hà Nội phối hợp tổ chức mới đây, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của vùng phát thải thấp trong kiểm soát ô nhiễm không khí đô thị. TS Phạm Sỹ Thành - Giám đốc CESS - cho rằng, kinh nghiệm quốc tế cho thấy chuyển đổi giao thông xanh là quá trình dài hơi, cần được chuẩn bị bài bản với tầm nhìn trên 20 năm. Lộ trình chuyển đổi cần đi theo các bước rõ ràng: Trước hết là cải thiện hiệu suất phương tiện sử dụng động cơ đốt trong; tiếp đến là chuyển sang phương tiện sử dụng năng lượng mới và cuối cùng là phát triển giao thông thông minh để đạt trạng thái xanh tối ưu.
Theo bà Lê Thanh Thủy - Phó Trưởng phòng Môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), TP Hà Nội đang xây dựng chính sách theo lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế. Ô nhiễm không khí tại Hà Nội có nguyên nhân lớn từ khí thải phương tiện giao thông, vì vậy việc triển khai vùng phát thải thấp là giải pháp trọng tâm nhằm kiểm soát nguồn phát thải này.
Chính sách được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết 57 của HĐND TP Hà Nội, hướng tới điều chỉnh tổ chức giao thông hợp lý, giảm phát thải. “Chúng tôi đã nghiên cứu các mô hình quốc tế và đánh giá khả năng áp dụng tại Hà Nội. Đây là mô hình mới ở Việt Nam nên sẽ có nhiều thách thức” - bà Thủy cho biết.
Theo lộ trình, từ ngày 1.7.2026 đến hết năm 2026, TP Hà Nội sẽ thí điểm tại vùng lõi (khu vực phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, thuộc phường Hoàn Kiếm), trên cơ sở mở rộng không gian phố đi bộ hiện nay - vốn đã mang đặc điểm của vùng phát thải thấp. Sau đó, phạm vi sẽ được mở rộng, rồi lan ra các vành đai 1, 2 và 3 trong vòng 3 - 5 năm. Cách tiếp cận “từ nhỏ đến lớn” được lựa chọn nhằm phù hợp với điều kiện tài chính, công nghệ và chính sách của thành phố.
Tăng cường giám sát bằng công nghệ
Song song với thí điểm, TP Hà Nội sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp về giao thông và chính sách hỗ trợ. TP Hà Nội định hướng phát triển mạnh vận tải hành khách công cộng, khuyến khích sử dụng phương tiện sạch, mở rộng không gian đi bộ và xe đạp, đồng thời bố trí các điểm trung chuyển kết nối.
Theo ông Nguyễn Quang Huy - Phó Trưởng phòng Quản lý vận tải (Sở Xây dựng Hà Nội), Nghị quyết 57 đã quy định rõ lộ trình và giải pháp thực hiện, gắn với mục tiêu giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. TP Hà Nội cũng sẽ đầu tư hệ thống trạm sạc, hạ tầng thu gom và xử lý pin xe điện, nâng cao hiệu quả tổ chức giao thông và cung cấp thông tin cho người dân.
Đối với phương tiện gây ô nhiễm, nhiều biện pháp kiểm soát sẽ được áp dụng. Các phương tiện sử dụng năng lượng xanh hoặc không phát thải sẽ được ưu tiên lưu thông trong vùng phát thải thấp. Ngược lại, phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sẽ bị hạn chế, tiến tới loại bỏ theo lộ trình.
Hà Nội không khuyến khích đăng ký mới phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch; cấm xe tải trên 3.500kg sử dụng nhiên liệu hóa thạch vào khu vực; hạn chế xe máy cá nhân theo khung giờ nếu không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải; cấm ôtô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 (Euro 4) theo quy định. Xe máy công nghệ sử dụng nhiên liệu hóa thạch cũng sẽ bị hạn chế hoạt động trong khu vực.
TP Hà Nội đang xây dựng hệ thống giám sát hiện đại dựa trên công nghệ số nhằm bảo đảm hiệu quả triển khai. Các giải pháp gồm hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), trạm kiểm định khí thải, nhận diện phương tiện qua biển số và mã QR, cùng hệ thống thu phí không dừng. Dữ liệu sẽ được kết nối với lực lượng công an để xử lý vi phạm.
Các trạm quan trắc và cảm biến theo dõi chất lượng không khí sẽ được lắp đặt trong khu vực thí điểm. TP Hà Nội cũng thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh của người dân qua ứng dụng VNeID và tăng cường tuần tra, kiểm tra. Đồng thời đẩy mạnh “xanh hóa” giao thông bằng loạt chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện. Theo dự kiến, Hà Nội sẽ hỗ trợ người dân chuyển đổi từ xe xăng, dầu sang phương tiện xanh, đồng thời cung cấp các gói vay ưu đãi với thời hạn tối đa 5 năm.
Đẩy mạnh phát triển hạ tầng năng lượng sạch: Yêu cầu tối thiểu 10% chỗ đỗ xe hiện hữu và 30% tại các dự án mới có trụ sạc; hỗ trợ tới 70% lãi vay cho dự án trạm sạc, ưu đãi giải phóng mặt bằng và tiền thuê đất. Khuyến khích đầu tư theo hình thức PPP, bảo đảm kết nối hạ tầng và cung ứng năng lượng.
Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, chính sách mới chưa có tiền lệ nên khó tránh khỏi những vướng mắc ban đầu. Tuy nhiên, việc triển khai thí điểm sẽ giúp hoàn thiện cơ chế, hướng tới mục tiêu kiểm soát ô nhiễm và cải thiện chất lượng sống đô thị. Các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục hoàn thiện thủ tục để chính sách đi vào thực tiễn, góp phần thúc đẩy người dân chuyển đổi phương tiện, hướng tới hệ thống giao thông xanh, bền vững.
