Không ăn đồ ngọt nhưng đường huyết vẫn cao, nguyên nhân do đâu?

Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít người dù đã kiêng đồ ngọt nhưng chỉ số đường huyết vẫn tăng cao, thậm chí vượt ngưỡng an toàn. Vậy nguyên nhân nằm ở đâu?

Thứ nhất, tinh bột cũng là nguồn làm tăng đường huyết. Đây là nguyên nhân phổ biến nhưng thường bị bỏ qua. Cơm trắng, bún, phở, bánh mì, mì sợi, khoai tây và nhiều loại ngũ cốc đều chứa carbohydrate.

Khi đi vào cơ thể, carbohydrate được chuyển hóa thành glucose và hấp thu vào máu. Vì vậy, dù không ăn bánh kẹo, việc tiêu thụ quá nhiều cơm, bún, phở hoặc các thực phẩm giàu tinh bột vẫn có thể khiến đường huyết tăng đáng kể.

Thứ hai, ăn uống không đúng cách cũng ảnh hưởng đến đường huyết. Việc ăn quá nhiều trong một bữa, ăn tối muộn, bỏ bữa rồi ăn bù hoặc thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn đều có thể làm rối loạn khả năng kiểm soát glucose. Đặc biệt, những bữa ăn thiếu chất xơ, ít rau xanh nhưng giàu tinh bột hấp thu nhanh thường khiến đường huyết tăng mạnh sau ăn.

Thứ ba, gan có thể tự sản xuất glucose. Đây là một cơ chế sinh lý bình thường nhằm cung cấp năng lượng cho cơ thể. Tuy nhiên, ở người bị kháng insulin hoặc mắc đái tháo đường type 2, gan có thể tiếp tục giải phóng glucose vào máu ngay cả khi cơ thể không cần thêm năng lượng. Điều này lý giải vì sao nhiều người không ăn gì vào ban đêm nhưng đường huyết lúc sáng sớm vẫn cao.

Thứ tư, căng thẳng, thiếu ngủ và ít vận động cũng là những yếu tố quan trọng. Khi cơ thể chịu áp lực kéo dài, các hormone như cortisol và adrenaline tăng lên, kích thích gan giải phóng glucose vào máu. Bên cạnh đó, thiếu ngủ làm giảm độ nhạy insulin, trong khi lối sống ít vận động khiến cơ bắp sử dụng glucose kém hiệu quả hơn.

Ngoài ra, một số loại thuốc cũng có thể ảnh hưởng đến đường huyết. Người mắc bệnh cấp tính, nhiễm trùng hoặc đang gặp tình trạng viêm cũng có thể ghi nhận chỉ số đường huyết tăng cao.

Vậy làm thế nào để kiểm soát đường huyết hiệu quả?

Điều quan trọng không phải là tuyệt đối loại bỏ đồ ngọt mà cần kiểm soát tổng lượng carbohydrate trong khẩu phần. Nên ưu tiên rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ, đạm lành mạnh; lựa chọn lượng tinh bột phù hợp và hạn chế thực phẩm tinh chế. Duy trì vận động thể chất, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng và theo dõi đường huyết định kỳ cũng đóng vai trò thiết yếu.

Nếu đường huyết thường xuyên tăng cao dù đã điều chỉnh chế độ ăn, người bệnh cần thăm khám để đánh giá HbA1c, chức năng chuyển hóa và phác đồ điều trị.

Không ăn đồ ngọt không đồng nghĩa với việc đường huyết sẽ luôn ổn định. Đường huyết chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, từ loại thực phẩm, lượng tinh bột, hoạt động của gan đến hormone, giấc ngủ và mức độ vận động.

Hiểu đúng những nguyên nhân này sẽ giúp mỗi người xây dựng chế độ sinh hoạt khoa học, kiểm soát đường huyết chủ động và phòng ngừa các biến chứng lâu dài.