Doanh nghiệp đại diện người lao động kiện BHXH về cách tính lãi chậm đóng

Ngày 21.1, TAND tỉnh Khánh Hòa mở phiên tòa phúc thẩm xét xử vụ án hành chính liên quan đến tranh chấp tiền lãi chậm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) giữa một doanh nghiệp chế biến thủy sản tại Cam Ranh và cơ quan BHXH địa phương.

Đây được xem là vụ án hiếm hoi khi doanh nghiệp đứng ra khởi kiện cơ quan bảo hiểm về cách tính lãi chậm nộp, với tư cách đại diện cho quyền lợi người lao động.

Khởi kiện từ hệ lụy khủng hoảng kinh tế

Người khởi kiện trong vụ án là ông Võ Ngọc Hiệp - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Cam Ranh (Công ty thủy sản Cam Ranh), đồng thời là người đại diện cho tập thể người lao động của doanh nghiệp.

Người bị kiện là BHXH Cam Ranh, liên quan đến việc tính và thu tiền lãi chậm đóng BHXH.

Theo trình bày của ông Hiệp, giai đoạn năm 2008 - 2009, do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, hoạt động xuất khẩu thủy hải sản gặp nhiều khó khăn, doanh nghiệp đứng trước nguy cơ phá sản.

Trước tình hình đó, thông qua tổ chức công đoàn và dưới sự hướng dẫn của LĐLĐ TP Cam Ranh, công ty đã thỏa thuận với người lao động cho thôi việc và chi trả mỗi lao động tương đương 10 tháng lương.

Song song với việc giải quyết chế độ cho người lao động, công ty cũng làm đơn xin ngưng đóng các loại bảo hiểm đối với những lao động đã nghỉ việc. Việc thỏa thuận và chốt sổ BHXH cho người lao động được thực hiện vào tháng 7.2009.

Tuy nhiên, do phải tập trung xử lý các vấn đề sản xuất, kinh doanh trong giai đoạn khủng hoảng, các quyết định cho người lao động thôi việc được doanh nghiệp ký muộn hơn vài tháng so với thời điểm chốt sổ.

Theo phía doanh nghiệp, chính việc ban hành quyết định muộn này đã dẫn đến tranh chấp kéo dài với cơ quan BHXH.

Căn cứ vào các quyết định cho người lao động thôi việc được ký sau đó, BHXH Cam Ranh xác định doanh nghiệp vẫn còn nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp và tiền lãi chậm nộp với tổng số tiền hơn 184 triệu đồng.

Khi tình hình kinh tế dần ổn định, Công ty Thủy sản Cam Ranh tiếp tục thực hiện việc đóng các loại bảo hiểm cho người lao động đang làm việc.

Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, các khoản tiền BHXH, BHYT, BHTN mà công ty nộp trong các tháng 2, 3 và 4.2021 đã bị BHXH Cam Ranh tự ý cấn trừ vào khoản “lãi chậm nộp” nêu trên.

Doanh nghiệp cho rằng khoản lãi này là “không có thực”, phát sinh từ cách tính không phù hợp, kéo dài nhiều năm mà không được đối chiếu, chốt nợ dứt điểm.

Sau khi rà soát toàn bộ quá trình đóng bảo hiểm từ năm 2009 đến năm 2020, Công ty Thủy sản Cam Ranh cho rằng mình đã nộp thừa cho cơ quan BHXH số tiền hơn 252 triệu đồng.

Từ đó, doanh nghiệp khởi kiện, yêu cầu tòa án tuyên hành vi tính lãi chậm nộp và việc cấn trừ tiền bảo hiểm của BHXH Cam Ranh là trái pháp luật; đồng thời đề nghị hủy một phần Quyết định giải quyết khiếu nại số 441 ngày 18.8.2021 của Giám đốc BHXH Cam Ranh.

Tòa sơ thẩm bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện

Vụ án hành chính này đã trải qua nhiều lần xét xử sơ thẩm. Trong bản án sơ thẩm gần nhất, ban hành vào tháng 2.2025, TAND Khu vực 2 đã bác toàn bộ các yêu cầu khởi kiện của doanh nghiệp.

Theo nhận định của hội đồng xét xử, việc BHXH Cam Ranh ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại số 441 là đúng thẩm quyền, đúng trình tự và thời hạn theo quy định pháp luật.

Tòa cho rằng khoản tiền lãi chậm nộp hơn 184 triệu đồng được tính dựa trên số tiền BHXH, BHYT còn nợ và phát sinh mới từ tháng 8.2009 đến thời điểm kiểm tra ngày 25.11.2020 là phù hợp quy định.

Đối với lập luận cho rằng BHXH Cam Ranh không chủ động đối chiếu công nợ, dẫn đến việc phát sinh lãi kéo dài, hội đồng xét xử xác định: Từ ngày 1.1.2011 đến nay, BHXH Cam Ranh đã lập 13 biên bản làm việc với doanh nghiệp để xác định nợ BHXH, BHYT, BHTN.

Đồng thời ban hành 9 công văn đề nghị công ty phối hợp đối chiếu công nợ.

Tòa cho rằng việc hai bên không thống nhất được số liệu không làm thay đổi nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp và không phải lỗi của cơ quan BHXH.

Không đồng ý với phán quyết này, ông Võ Ngọc Hiệp đã kháng cáo.