Chợ nổi Cái Răng ô nhiễm rác thải, loay hoay tìm lời giải

Rác tràn lan

Phía sau góc khuất về giá cả mà báo Lao Động đã phản ánh là tình trạng ô nhiễm rác thải đang tồn tại ở Chợ nổi Cái Răng, TP Cần Thơ. Hiện nay, khi tham quan chợ nổi, không khó để thấy những chiếc hộp xốp, muỗng nhựa, ống hút... trôi lềnh bềnh trên sông.

Đáng buồn hơn, khi con nước ròng, vẻ nhếch nhác càng hiện rõ ở khu vực bờ kè, kẹt với lục bình tạo nên một khung cảnh hỗn độn và nặng mùi.

Chuyến ghi nhận thực tế cho chúng tôi cơ hội gặp bà Nguyễn Ngọc Lan - tiểu thương bán thức ăn sáng trên Chợ nổi Cái Răng.

Vừa bưng tô hủ tiếu chuyền cho chúng tôi, bà Lan khẽ thở dài khi nhìn xuống dòng sông. Bà thừa nhận: "Nhiều khi bưng tô hủ tiếu cho khách mà tôi thấy chạnh lòng".

Cách đó không xa, ông Hai - một tiểu thương bán nước uống trên sông - cũng mang nặng những trăn trở tương tự. Theo ông, rác không chỉ xuất phát từ ý thức của một bộ phận thương hồ hay khách du lịch mà nguyên nhân sâu xa và khó kiểm soát hơn là dòng chảy của rác từ các kênh, rạch nhỏ đổ ra sông chính.

Ông Hai chỉ tay về phía một nhánh kênh gần đó, nói: "Cứ hễ con nước lớn, rác từ sâu trong kênh rạch chằng chịt theo dòng nước đẩy hết ra đây rồi tụ lại giữa lòng chợ nổi".

Theo ông Hai, nếu chính quyền không có biện pháp quản lý chặt chẽ từ các ngõ ngách, kênh rạch nhỏ thì chuyện dọn rác ở chợ nổi chỉ là "muối bỏ biển".

Nhiều phương án nhưng chưa hiệu quả

Thực tế, tình trạng rác thải tại Chợ nổi Cái Răng không phải là câu chuyện mới xuất hiện. Nhìn lại hành trình nhiều năm qua, chính quyền TP Cần Thơ đã triển khai không ít phương án để khôi phục và làm đẹp mỹ quan.

Có thời điểm, những chiếc tàu thu gom rác hoạt động liên tục, tuy nhiên, sự bền vững vẫn là "một dấu hỏi lớn".

Trao đổi về vấn đề này, ông Sầm Long Giang - Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ - thông tin, ngành du lịch đã và đang nỗ lực trong công tác tuyên truyền về bảo vệ môi trường, nhất là cao điểm dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026.

Sở đưa ra những định hướng mang tính chiến lược hơn, giải pháp trọng tâm là sự phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường để đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh; các ngành quản lý hoạt động của các tàu bè, thương hồ, yêu cầu cam kết không xả thải trực tiếp xuống sông.

Đặc biệt, vai trò của cộng đồng địa phương và các tổ chức đoàn thể đang được đẩy mạnh. Các đợt ra quân của thanh niên đã tạo được hiệu ứng nhất định, sẽ tiếp tục được duy trì và tính toán thêm giải pháp mới để xử lý trong thời gian tới.

Chuyên gia hiến kế

Nhiều chuyên gia môi trường (đề nghị không nêu tên) đóng góp ý kiến, để giải quyết triệt để ô nhiễm, Chợ nổi Cái Răng cần một hệ thống giải pháp mang tính hệ thống và công nghệ.

Theo đó, có thể tính toán chuyện thiết lập "hệ thống lưới chắn rác thông minh" tại các cửa kênh đổ ra sông. Kế đến là hỗ trợ các tiểu thương chuyển đổi từ hộp xốp sang hộp bã mía, từ ống hút nhựa sang ống hút cỏ, tre. Quan trọng hơn là cần số hóa việc giám sát tại các điểm nóng xả thải và xử phạt nguội.

Dưới góc nhìn văn hóa, ông Nhâm Hùng - nguyên Phó Giám đốc Nhà hát Tây Đô - cho rằng, công tác môi trường tại chợ nổi hiện nay vẫn đang bị tách rời khỏi đời sống văn hóa của người dân. Theo ông, muốn chợ sạch, phải làm cho người dân cảm thấy "yêu" dòng sông như yêu chính ngôi nhà của mình.

"Nếu chúng ta chỉ dùng mệnh lệnh hành chính để ép họ dọn rác, họ sẽ làm đối phó. Giải pháp bền vững phải nằm ở sự hài hòa văn hóa. Hãy biến việc giữ gìn vệ sinh thành một phần của nếp sống chợ nổi", ông Hùng chia sẻ.

Ông Hùng cũng gợi ý về việc thiết kế lại các phương tiện thu gom rác sao cho mang đậm nét đặc trưng sông nước, thay vì những chiếc tàu máy thô kệch, khô khan. Khi cảnh quan được sắp xếp trật tự, khi màu sắc của những chiếc "ghe rác văn hóa" hòa vào dòng chảy của chợ nổi, ý thức của mỗi người sẽ được nâng lên.

*Tên nhân vật đã được thay đổi