TPHCM đẩy nhanh đốt rác phát điện hướng đến đô thị xanh

Chuyển đổi công nghệ xử lý rác hiện hữu

Tổng khối lượng chất thải rác sinh hoạt (CTRSH) phát sinh trên địa bàn TPHCM hiện nay trung bình khoảng 14.000 tấn/ngày. Lượng rác này đang được thu gom, vận chuyển về các nhà máy xử lý CTRSH hiện hữu tại 4 Khu liên hợp Xử lý chất thải rắn (KLHXLCTR) tập trung, gồm: Khu Tây Bắc, xã Thái Mỹ và xã Tân An Hội; khu Đa Phước, xã Hưng Long và xã Phong Phú; khu Nam Bình Dương, phường Chánh Phú Hòa; khu Tóc Tiên, xã Châu Pha.

Hiện có khoảng 40% lượng rác được xử lý bằng các phương pháp công nghệ như đốt, sản xuất phân compost hoặc tái chế. Với vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước, TPHCM đang tiến hành chuyển đổi công nghệ xử lý CTRSH nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu tăng trưởng xanh, góp phần vào quá trình phát triển bền vững nói chung và đảm bảo an ninh trong công tác xử lý chất thải trên địa bàn thành phố.

TPHCM đề ra mục tiêu ở giai đoạn 2025-2030, tỉ lệ rác thải sinh hoạt được tái chế, xử lý bằng công nghệ mới trên 90%. Để đạt được mục tiêu này, TPHCM đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như tập trung chuyển đổi công nghệ xử lý CTRSH của các đơn vị xử lý hiện hữu theo quy định tại Nghị quyết số 28/2023 của HĐND TPHCM.

Trong tháng 6.2025, Công ty Cổ phần - Tổng Công ty Nước - Môi trường Bình Dương (Biwase) đã tiến hành khởi động Dự án đốt CTRSH kết hợp phát điện với công suất 500 tấn/ngày, quy mô phát điện 12MW tại KLHXLCTR Nam Bình Dương.

Bên cạnh đó, hai nhà máy đốt rác phát điện của Công ty Cổ phần Vietstar và Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển Tâm Sinh Nghĩa cũng đang trong quá trình thi công xây dựng tại KLHXLCTR Tây Bắc. Dự kiến 2 nhà máy này sẽ được đưa vào vận hành trong năm 2026 với công suất mỗi nhà máy xử lý 2.000 tấn/ngày.

Định hướng đột phá từ công nghệ và số hóa

Theo ông Lê Công Phương - Giám đốc Công ty Môi trường đô thị TPHCM công tác vệ sinh môi trường và quản lý chất thải rắn sinh hoạt của thành phố đứng trước nhiều thách thức lớn do tốc độ đô thị hóa nhanh, khối lượng rác sinh hoạt phát sinh ngày càng cao, trong khi yêu cầu về môi trường, mỹ quan đô thị và đặc biệt là an ninh chất thải ngày càng đặt ra ở mức rất cao để hướng tới phát triển đô thị xanh, bền vững.

Với nhiệm vụ được giao, đơn vị đã thực hiện thu gom, vận chuyển chất thải đạt gần 1,35 triệu tấn/năm. Về xử lý chất thải tại Bãi chôn lấp số 3 - Phước Hiệp đạt hơn 1,25 triệu tấn (trung bình 3.458 tấn/ngày).

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, thực tiễn còn tồn tại một số hạn chế như: Việc phân loại rác tại nguồn chưa đồng bộ, phương tiện thu gom của lực lượng rác dân lập còn lạc hậu và tỉ lệ chôn lấp vẫn ở mức cao. Để khắc phục, đơn vị đã đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm như đẩy mạnh phân loại rác gắn với công nghệ số: Áp dụng mã QR, thẻ định danh hộ gia đình và các ứng dụng đô thị thông minh để giám sát, hướng dẫn người dân phân loại rác tại nguồn. Hiện đại hóa thu gom, vận chuyển: Đầu tư phương tiện chuyên dụng sử dụng nhiên liệu sạch (điện, khí nén, LNG...); ứng dụng GPS, IoT và trí tuệ nhân tạo (AI) để tối ưu hóa lộ trình thu gom. Đổi mới công nghệ xử lý: Ưu tiên công nghệ đốt rác phát điện, xử lý sinh học và tái chế để giảm dần tỉ lệ chôn lấp trực tiếp. Xây dựng hệ thống quản lý thông minh: Sử dụng dữ liệu lớn (Big Data) để dự báo và công khai thông tin về hoạt động thu gom, xử lý rác để người dân giám sát.