Hàng giả len lỏi lên sàn online: Siết hậu kiểm, chặn từ gốc

Hàng giả nhắm vào nhóm dễ tổn thương

Liên tiếp thời gian gần đây, cơ quan chức năng phát hiện nhiều vụ sản xuất, buôn bán thuốc, sữa và thực phẩm chức năng giả với quy mô lớn tại Hà Nội, TPHCM, Thanh Hóa và nhiều địa phương khác. Điểm đáng lo ngại là các sản phẩm bị làm giả chủ yếu hướng tới nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương như trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người bệnh.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi khi các đối tượng lợi dụng kẽ hở trong quản lý, cơ chế tự công bố sản phẩm và tâm lý chuộng hàng ngoại, thiếu thông tin của một bộ phận người tiêu dùng. Nhiều đường dây tổ chức khép kín từ sản xuất, hoàn thiện hồ sơ pháp lý đến phân phối, quảng bá sai sự thật để hợp thức hóa hàng hóa trước khi đưa ra thị trường.

Nhằm ngăn chặn tình trạng này, Bộ Y tế đã có văn bản đề nghị các bộ, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, siết chặt quản lý an toàn thực phẩm.

Nếu trước đây hàng giả chủ yếu lưu thông qua các kênh phân phối truyền thống, thì nay thương mại điện tử và mạng xã hội đang trở thành môi trường phát tán hàng giả nhanh hơn, rộng hơn và khó kiểm soát hơn.

Thực tế cho thấy, sau khi xuất hiện cảnh báo quốc tế về một số sản phẩm thực phẩm, sữa trẻ em không bảo đảm an toàn, cơ quan quản lý trong nước đã phải yêu cầu rà soát việc công bố sản phẩm, thông báo ngừng sử dụng, thu hồi, đồng thời đề nghị cơ quan quản lý thương mại điện tử phối hợp với các sàn giao dịch trực tuyến gỡ bỏ thông tin, ngừng kinh doanh các sản phẩm bị cảnh báo.

TS Chu Quốc Thịnh - quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) - cho biết, Cục liên tục ban hành văn bản yêu cầu tăng cường kiểm soát hoạt động kinh doanh thực phẩm chức năng trên các sàn thương mại điện tử, đồng thời xử lý nghiêm hành vi quảng cáo sai sự thật đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên môi trường mạng, mạng xã hội và các nền tảng video trực tuyến.

Không thể chỉ chạy theo xử lý, cần chặn từ gốc

Số liệu từ lực lượng Quản lý thị trường, trong 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng này đã kiểm tra hơn 14.100 vụ, xử lý hơn 12.300 vụ vi phạm, thu xử phạt hành chính trên 232,9 tỉ đồng; tổng trị giá hàng hóa vi phạm bị tịch thu, tiêu hủy lên tới gần 149 tỉ đồng.

Những con số này phản ánh nỗ lực mạnh tay của cơ quan chức năng, song cũng cho thấy hàng giả vẫn còn “đất sống”, đặc biệt ở những lĩnh vực tác động trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng.

Để ngăn chặn hiệu quả, giới chuyên gia cho rằng, cần đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, siết hậu kiểm với nhóm hàng nguy cơ cao như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ, hàng nhập khẩu và nhóm sản phẩm tự công bố.

Thứ hai, nâng trách nhiệm của sàn thương mại điện tử, buộc nền tảng phải xác thực người bán, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, gỡ bỏ nhanh sản phẩm vi phạm và chia sẻ dữ liệu với cơ quan quản lý khi cần thiết.

Thứ ba, đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số, từ mã định danh sản phẩm, blockchain đến hệ thống dữ liệu liên thông giữa các ngành y tế, công thương, hải quan và quản lý thị trường. Cuối cùng, cần tăng chế tài đủ sức răn đe, bởi mức xử phạt hiện hành vẫn chưa tương xứng với lợi nhuận bất chính thu được từ hàng giả.