Doanh nghiệp cùng tham gia đào tạo để sinh viên có kỹ năng thực tế

Doanh nghiệp cần người thạo việc

Anh Nguyễn Văn Tùng (37 tuổi, quê Nam Định), từng là sinh viên Trường Đại học Giao thông Vận tải. Sau khi tốt nghiệp đi làm, anh Tùng nhận định, rào cản lớn nhất anh gặp phải là năng lực ngoại ngữ và kỹ năng chuyên môn bởi những yêu cầu của doanh nghiệp vượt xa kiến thức anh được học ở giảng đường đại học.

“Doanh nghiệp gần như phải đào tạo lại những sinh viên mới tốt nghiệp bởi những gì được học chỉ là lý thuyết. Thực tế công việc khác xa. Doanh nghiệp mất chi phí đào tạo nên tất nhiên, mức lương trong 1 vài năm đầu không đủ để tôi trang trải cuộc sống” - anh Tùng nói.

Cũng chung hoàn cảnh, chị Nguyễn Phương Thảo (31 tuổi, phường Xuân Phương, Hà Nội) - dù cầm trên tay bằng cử nhân Học viện Tài chính cũng chật vật xin việc. Giai đoạn đầu, Thảo gặp nhiều khó khăn do thiếu hụt kinh nghiệm thực tiễn, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng với môi trường làm việc. Để thích ứng, Thảo đã chủ động sắp xếp thời gian, tham gia các khóa đào tạo nghiệp vụ ngắn hạn.

Câu chuyện của chị Thảo hay anh Tùng không phải là cá biệt. Trong nhiều năm tuyển dụng, bà Trịnh Thị Lan Hương - Phòng Hành chính - Nhân sự Công ty TNHH Dịch vụ và Du lịch Indochina Travel Expert - cho biết, điều các sinh viên mới tốt nghiệp còn thiếu nhất là kỹ năng mềm, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp và khả năng chủ động xử lý vấn đề.

Ông Trần Đại Nghĩa - Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Tập đoàn Minh Đức - cũng chung nhận định, có khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn mà sinh viên ngành kỹ thuật đang gặp phải.

“Phần lớn sinh viên khi mới ra trường thiếu kinh nghiệm thực hành, dẫn đến những bỡ ngỡ, khó khăn khi đảm nhận nhiệm vụ giám sát hay thiết kế thi công” - ông Nghĩa nói.

Ở góc nhìn của cơ sở giáo dục đại học, PGS.TS Lê Hiếu Học - Trưởng khoa Khoa học và Công nghệ Giáo dục, Đại học Bách khoa Hà Nội - chia sẻ, thực tế doanh nghiệp hiện phải đối mặt với nhiều “chi phí ẩn” trong tuyển dụng như quảng bá tuyển dụng, tổ chức sát hạch, đào tạo lại nhân sự, thời gian thích nghi môi trường làm việc hay rủi ro nhân sự nghỉ việc do không phù hợp yêu cầu công việc.

Trong khi đó, phía nhà trường dù có năng lực đào tạo nhưng lại thiếu các bài toán thực tế để sinh viên thực hành. Sinh viên học nhiều nhưng cơ hội “làm thật” còn hạn chế, chủ yếu vẫn là các bài tập mô phỏng trong lớp học.

Hiệu quả của mô hình hợp tác doanh nghiệp - nhà trường

Ông Nguyễn Văn Minh - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam - cho rằng, nhà trường có thể bắt tay với các doanh nghiệp ở ba lĩnh vực trọng tâm chính: Thứ nhất, công tác tuyển dụng, đào tạo, phát triển đội ngũ nhân sự chất lượng cao cho doanh nghiệp; Thứ hai, công tác hợp tác nghiên cứu; Thứ ba, chuyển giao các đề tài, dự án nghiên cứu, các sản phẩm khoa học công nghệ từ các nhà trường cho doanh nghiệp.

“Doanh nghiệp có thể đồng hành cùng các nhà trường để nghiên cứu, có thể tài trợ về tài chính, đầu tư về cơ sở hạ tầng, cơ sở sản xuất cũng như phòng thí nghiệm để cùng với các nhà khoa học nghiên cứu các đề tài ứng dụng trực tiếp vào sản xuất” - ông Minh nói.

Còn theo ông Trần Đại Nghĩa, hiện nay đơn vị đang hợp tác với Trường Đại học Giao thông Vận tải, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và Đại học Kiến trúc Hà Nội - những cơ sở có ngành đào tạo phù hợp với hoạt động của doanh nghiệp. Doanh nghiệp sẽ tổ chức các buổi đào tạo, tập huấn, mô phỏng quy trình thi công bằng video hoặc thực hành trực tiếp tại công trường. Sinh viên được hướng dẫn chi tiết từng công đoạn, học cách xử lý các tình huống khó, đồng thời có cơ hội trực tiếp tham gia giám sát và thiết kế tại các dự án thực tế.

Trong đợt tiếp nhận gần 30 sinh viên thực tập kéo dài 3 tháng vừa qua, ông Nghĩa cho biết, có khoảng 1/3 sinh viên có thể làm việc ngay, tương đương kỹ sư đã có 2 - 3 năm kinh nghiệm.

Thời gian đào tạo nhân sự cũng rút ngắn từ 8 - 12 tháng xuống còn khoảng 3 tháng.

“Kiến thức nhà trường truyền tải đã tương đối sát với thực tế. Khi được đặt vào môi trường doanh nghiệp, nhiều sinh viên có thể tham gia thiết kế, giám sát công trình và nắm rõ công việc mình cần làm. Các em thiếu chủ yếu là kỹ năng và trải nghiệm thực tiễn” - ông Nghĩa nhận xét.

Ngoài việc cùng tham gia vào quá trình đào tạo, doanh nghiệp còn đưa ra cơ chế đãi ngộ nhằm thu hút và giữ chân nhân tài như: Hỗ trợ ăn ở và trả lương theo từng giai đoạn với sinh viên thực tập; trao quyền đề xuất mức lương phù hợp với năng lực cá nhân; lộ trình thăng tiến nghề nghiệp rõ ràng…