Tin mới 
Doanh nghiệp được xác định là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Ảnh: BSR
Từ phòng thí nghiệm đến thị trường
Ông Vũ Hồng Quân - Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam - nhận định, việc chuyển trọng tâm từ nghiên cứu hàn lâm sang khoa học ứng dụng, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo là một định hướng đúng đắn. Tuy nhiên, doanh nghiệp không thể chỉ chờ đợi chính sách mà phải chủ động đầu tư cho đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ và xây dựng đội ngũ kỹ sư đủ khả năng đánh giá, thử nghiệm, hoàn thiện các kết quả nghiên cứu được chuyển giao.
Theo ông Quân, đây mới là điều kiện quan trọng để những tri thức được tạo ra trong phòng thí nghiệm thực sự bước vào đời sống và hình thành các sản phẩm có sức cạnh tranh trên thị trường.
Doanh nghiệp phải tham gia từ khâu đặt bài toán
Một trong những điểm mới của các chính sách khoa học công nghệ hiện nay là từng bước đưa doanh nghiệp tham gia xuyên suốt vào quá trình nghiên cứu, từ xác định nhu cầu, đề xuất nhiệm vụ đến thương mại hóa kết quả.
Điển hình như Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030 (VREF) được Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt đã khuyến khích mô hình hợp tác giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Phú Bình - Phó Giám đốc Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia cho hay, trong mô hình này, doanh nghiệp không chỉ là bên tiếp nhận công nghệ mà trở thành một chủ thể đồng hành ngay từ đầu.
"Chương trình tuyển chọn khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc mỗi năm, ưu tiên những nhiệm vụ hướng tới làm chủ công nghệ lõi và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược. Các chỉ tiêu đầu ra cũng được lượng hóa rõ ràng: Tối thiểu 60% kết quả nghiên cứu được công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín; tối thiểu 20% có đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và tối thiểu 15% được chuyển giao hoặc thương mại hóa trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh" - ông Bình thông tin.
Theo Phó Giám đốc Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia, đây cũng là minh chứng cho sự chuyển dịch từ tư duy hỗ trợ đào tạo đơn thuần sang đầu tư theo kết quả đầu ra, lấy sản phẩm và thị trường làm đích đến cuối cùng.
VREF thúc đẩy hệ sinh thái nghiên cứu mở, kết nối viện, trường và doanh nghiệp từ ý tưởng đến thị trường, trong đó doanh nghiệp là mắt xích quan trọng để ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Hình thành những doanh nghiệp làm chủ công nghệ lõi
Cuộc đua công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam đang tăng tốc khi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng mới.
Ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, phát triển trong các lĩnh vực như AI, robot, xe tự hành, thiết bị bay không người lái và năng lượng mới.
Các tập đoàn lớn như: Vingroup, Viettel, FPT hay Phenikaa không chỉ đầu tư cho nghiên cứu phát triển mà còn xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo riêng, từng bước làm chủ những công nghệ cốt lõi và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong báo cáo gửi Ban Chỉ đạo Nghị quyết 57, Tập đoàn Phenikaa cho biết, doanh nghiệp đã xây dựng mô hình liên kết giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm thử nghiệm, hoàn thiện và từng bước thương mại hóa các sản phẩm công nghệ trong hệ sinh thái của mình. Theo doanh nghiệp này, những sản phẩm công nghệ mới cần được hỗ trợ bằng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), nguồn vốn mồi và các đơn đặt hàng ban đầu để hình thành chuỗi cung ứng trong nước và giữ chân đội ngũ kỹ sư chất lượng cao.
VNPT cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia sâu vào chuỗi giá trị quốc tế không chỉ bằng sản phẩm hoàn chỉnh mà còn bằng thiết kế phần cứng, phần mềm, mô hình trí tuệ nhân tạo và các tài sản sở hữu trí tuệ do chính người Việt làm chủ.
