Xung đột Trung Đông: Dệt may đối mặt rủi ro đơn hàng

"Sóng ngầm" mới với dệt may Việt Nam

Diễn biến khó lường của xung đột tại Trung Đông đang tạo sức ép dây chuyền lên vận tải, chi phí đầu vào và tâm lý tiêu dùng toàn cầu, buộc ngành dệt may Việt Nam phải tính lại kịch bản tăng trưởng, trong đó có xuất khẩu ngay từ đầu quý II.

Bên lề Hội thảo chuyên đề “Động lực nội địa hóa ngành dệt may Việt Nam - Thu hút đầu tư nguồn cung thiếu hụt” diễn ra sáng 4/3, ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam chia sẻ, xung đột Trung Đông đang diễn biến theo hướng khó dự báo. Mới chỉ khoảng năm ngày gần đây thôi, không nghĩ sự việc lại xảy ra nhanh và ở mức độ như vậy. Chúng tôi đã bắt đầu cảm nhận rõ tác động.

Theo phân tích của lãnh đạo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, có ba thách thức lớn đặt ra với ngành dệt may Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.

Thứ nhất, áp lực chi phí, đặc biệt chi phí vận tải. Một số nhãn hàng quốc tế đã bắt đầu tính toán lại cơ cấu chi phí sản xuất tại Việt Nam. Vấn đề không chỉ nằm ở giá thành gia công mà còn ở chi phí logistics khi các tuyến hàng hải liên quan đến khu vực Trung Đông tiềm ẩn rủi ro. Nếu luồng vận chuyển bị gián đoạn hoặc kéo dài thời gian, toàn bộ chuỗi cung ứng sẽ bị ảnh hưởng.

Thứ hai, thách thức về tính ổn định của thị trường. Khi bất ổn địa chính trị gia tăng, tâm lý người tiêu dùng toàn cầu dễ bị tác động. Khả năng thắt chặt chi tiêu, đặc biệt với nhóm hàng may mặc vốn không phải mặt hàng thiết yếu là điều có thể xảy ra. Điều này tác động trực tiếp đến đơn hàng của doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong các tháng tới.

Thứ ba, rủi ro từ biến động giá dầu. Nếu giá dầu tăng, hàng loạt chi phí đầu vào sẽ tăng theo, nhất là các sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ như xơ, sợi tổng hợp. Trong khi đó, dòng sản phẩm sợi tổng hợp hiện chiếm khoảng 40 - 45% cơ cấu sản xuất của ngành.

“Chúng tôi đang theo dõi sát tình hình để có định hướng và chia sẻ kịp thời với doanh nghiệp, bởi chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến độ ổn định đơn hàng trong tháng 3, tháng 4 và có thể kéo dài đến tháng 6 năm nay”, ông Giang cho biết.

Doanh nghiệp tính lại chi phí

Trước diễn biến của xung đột tại Trung Đông, theo ông Vũ Đức Giang, các doanh nghiệp đã chủ động trao đổi với hiệp hội và tập trung vào ba nhóm giải pháp.

Theo đó, tính toán lại kế hoạch sản xuất và dòng tiền. Doanh nghiệp làm việc với ngân hàng để cơ cấu tài chính, đồng thời tìm phương án vận chuyển phù hợp trong trường hợp tuyến qua Trung Đông bị ảnh hưởng. Đây được xem là bài toán cấp bách bởi nếu thời gian giao hàng kéo dài, rủi ro vi phạm hợp đồng là hiện hữu.

Rà soát toàn bộ hoạt động nội tại để tiết giảm chi phí. Khi chi phí vận tải có xu hướng tăng, doanh nghiệp buộc phải tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm lãng phí, nâng năng suất lao động nhằm bù đắp phần chi phí đội lên. Nếu giá xơ, đặc biệt là xơ tổng hợp, tăng theo giá dầu, việc tính toán lại giá thành càng trở nên cấp thiết để duy trì năng lực cạnh tranh, nhất là với dòng sản phẩm sợi tổng hợp chiếm tỷ trọng lớn.

Cùng đó, nâng cao khả năng thích ứng với yêu cầu từ phía khách hàng. Trong bối cảnh bất ổn, đối tác quốc tế thường siết chặt các tiêu chí về giá và thời gian giao hàng. Doanh nghiệp có thể phải chấp nhận mức độ rủi ro nhất định. Nếu tàu không thể đi qua các tuyến thông thường và phải vòng qua khu vực Nam Phi, thời gian vận chuyển sẽ kéo dài, chi phí tăng lên đáng kể. Khi đó, năng lực điều phối sản xuất và giao hàng đúng hạn sẽ là yếu tố quyết định.

Song song với đó, mục tiêu giữ ổn định việc làm cho người lao động sau kỳ nghỉ tết Nguyên đán cũng được đặt lên hàng đầu. Bất kỳ cú sốc nào về đơn hàng đều tác động trực tiếp đến hàng triệu lao động trong ngành.

Về tình hình xuất khẩu của ngành hai tháng đầu năm, ông Vũ Đức Giang thông tin, dệt may Việt Nam đạt khoảng 6,26 tỷ USD, giảm 0,7% so với cùng kỳ. Do tháng 2 có kỳ nghỉ tết Nguyên kéo dài nên cũng ảnh hưởng đến sản xuất và giao hàng.

Hiện ngành dệt may Việt Nam xuất khẩu tới hơn 130 thị trường trên toàn cầu. Tỷ trọng xuất khẩu sang Trung Đông không lớn, nhưng thị trường Mỹ lại chiếm tỷ trọng rất cao. Phần lớn hàng hóa xuất sang Mỹ được vận chuyển bằng đường biển từ châu Á. Vì vậy, nếu các tuyến hàng hải quốc tế bị tác động dây chuyền từ xung đột Trung Đông, quá trình giao hàng sang Mỹ cũng khó tránh khỏi ảnh hưởng.

“Trước diễn biến hiện nay, ngành dệt may Việt Nam buộc phải đánh giá, cân nhắc lại chiến lược phát triển năm 2026. Mục tiêu là không để suy giảm quá lớn, đồng thời tìm động lực từ các thị trường khác để duy trì sản xuất và bảo đảm việc làm cho người lao động. Đây là bài toán chúng tôi đang cùng doanh nghiệp tháo gỡ từng nút thắt”, ông Giang nhấn mạnh.

Ngay sau khi xung đột Trung Đông xảy ra, một số doanh nghiệp có thị phần tại khu vực Trung Đông đã liên hệ với đối tác, bàn thảo thời gian giao hàng, hỗ trợ chi phí nhằm chia sẻ với nhà mua hàng.