Gia Lai: Hồ tiêu 'chuyển mình' để giữ thị trường xuất khẩu

Gia tăng giá trị từ chuỗi liên kết

Những tín hiệu tích cực từ thị trường đang tạo lực đẩy rõ rệt cho ngành hồ tiêu Gia Lai. Trong khi tiêu sản xuất theo phương thức thông thường chỉ dao động quanh mức 140.000 đồng/kg, thì sản phẩm tham gia chuỗi liên kết có thể tăng thêm 10-30%, đặc biệt với hồ tiêu canh tác theo hướng hữu cơ. Khoảng chênh lệch này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn trở thành “đòn bẩy” thúc đẩy nông dân thay đổi cách nghĩ, cách làm, hướng đến sản xuất bài bản hơn.

Tại xã Kon Gang (tỉnh Gia Lai), Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang là một trong những mô hình tiêu biểu. Với vùng nguyên liệu khoảng 80 ha, trong đó hơn 30 ha đạt chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn Mỹ và châu Âu, hợp tác xã đang từng bước định hình chuỗi sản xuất khép kín. 

Trên nền tảng canh tác thuận tự nhiên, hạn chế hóa chất, hợp tác xã duy trì năng suất ổn định khoảng 2,5-3 tấn/ha.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Tấn Công, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang cho biết, sau những thất bại trước đây do dịch bệnh và sản xuất thiếu kiểm soát, các thành viên đã chuyển sang hướng đi thận trọng hơn, áp dụng xen canh, đa canh để giảm thiểu rủi ro.

“Chúng tôi không còn xem hồ tiêu là cây trồng ngắn hạn mà xác định đây là hướng sản xuất lâu dài, phải tính toán từ đất, giống đến thị trường”, ông Công chia sẻ.

Không dừng lại ở sản xuất nguyên liệu, hợp tác xã còn đầu tư nhà máy chế biến với quy trình khép kín, phát triển các dòng sản phẩm như tiêu đen, tiêu đỏ và tiêu sọ hữu cơ mang thương hiệu riêng. Những sản phẩm này đã đạt OCOP 5 sao, góp phần nâng tầm giá trị hạt tiêu địa phương.

Với nông dân, lợi ích của liên kết không chỉ nằm ở giá bán cao hơn mà còn ở sự thay đổi trong tư duy sản xuất.

Bà Nguyễn Thị Lợi (thôn 3, xã Kon Gang) cho biết, khi tham gia vào hợp tác xã, người dân được hướng dẫn kỹ thuật từ chăm sóc đến thu hoạch, đồng thời tham gia các lớp tập huấn, kiểm tra nội bộ. “Làm đúng quy trình giúp giảm bệnh hại, đỡ tốn chi phí, lại an toàn cho sức khỏe. Quan trọng nhất là có đầu ra ổn định nên bà con yên tâm gắn bó lâu dài với cây tiêu”, bà Lợi nói.

Chuyển hướng hữu cơ để thích ứng thị trường

Không riêng Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang, nhiều hợp tác xã tại khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai cũng đang chủ động chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu.

Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Linh Nham là một trong những đơn vị tiên phong. Từ một nhóm hộ liên kết từ năm 2017, đến nay hợp tác xã đã phát triển thành mô hình sản xuất gắn với doanh nghiệp thu mua xuất khẩu. Sản phẩm hồ tiêu của hợp tác xã đã được công nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ của Mỹ và châu Âu vào năm 2020.

Chia sẻ với phóng viên, ông Nguyễn Thành Châu, Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Linh Nham cho rằng, yếu tố cốt lõi của sản xuất hữu cơ là thay đổi tư duy, chuyển từ canh tác phụ thuộc vào hóa chất sang phương thức thuận tự nhiên. Các thành viên ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học, hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật.

Theo ông Châu, hiện hợp tác xã có 13 thành viên sản xuất 35 ha hồ tiêu với vùng sản xuất trải rộng ở nhiều địa phương. Mỗi năm, hợp tác xã cung ứng hơn 100 tấn hồ tiêu hữu cơ cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

"Việc liên kết với doanh nghiệp không chỉ giúp đảm bảo đầu ra mà còn mang lại giá bán ổn định, cao hơn so với thị trường. Sự khác biệt về giá trị là rất rõ: trong khi tiêu sản xuất đại trà có thời điểm xuống thấp, thì tiêu hữu cơ vẫn giữ được mức giá tốt, đảm bảo lợi nhuận cho người trồng", ông Châu chia sẻ.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, tỉnh hiện có gần 8.400 ha hồ tiêu với sản lượng khoảng 27.600 tấn mỗi năm. Định hướng thời gian tới là tập trung phát triển tại các vùng có lợi thế như Mang Yang, Chư Sê, Chư Pưh, Ia Grai…, Đồng thời, giảm diện tích hồ tiêu ở những vùng không phù hợp, tạo nền tảng vững chắc cho chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Trong bối cảnh giá hồ tiêu đang duy trì ở mức cao và thị trường bước vào chu kỳ tăng mới, việc phát triển theo chuỗi liên kết bền vững được xem là hướng đi tất yếu. Không chỉ giúp người trồng nâng cao thu nhập, mô hình này còn tạo nền tảng để hồ tiêu Gia Lai phục hồi ổn định, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường xuất khẩu.