TP. Hồ Chí Minh: 'Luồng xanh' mở đường cho nguồn lực phát triển

Một chi tiết đáng chú ý trong dự thảo Nghị quyết về huy động nguồn lực phát triển hạ tầng của TP. Hồ Chí Minh, vừa được lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân - là cơ chế “làn xanh” và một cửa liên thông.

Theo đó, các dự án thuộc danh mục ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược và dự án hạ tầng logistics, sẽ được xử lý theo nguyên tắc một đầu mối điều phối, một bộ hồ sơ điện tử dùng chung. Các thủ tục không phụ thuộc tuần tự được xử lý đồng thời. Cách làm này cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cải cách của TP. Hồ Chí Minh. Thành phố không chỉ tìm thêm nguồn lực, mà đang tìm cách để nguồn lực đi nhanh hơn.

Cải cách trở thành động lực tăng trưởng

Hạ tầng là một trong những lĩnh vực cần rất nhiều nguồn lực, nhưng tiền chưa phải tất cả. Một dự án giao thông hay logistics có thể có nhà đầu tư, có phương án vốn nhưng vẫn mất nhiều thời gian nếu các thủ tục được thực hiện nối tiếp nhau. Vì vậy, cải cách quy trình cũng chính là cách tạo thêm năng lực phát triển.

Dự thảo Nghị quyết về chính sách ưu đãi, huy động nguồn lực phát triển hạ tầng của TP. Hồ Chí Minh đang được xây dựng theo hướng đó. Thành phố đề xuất các chính sách cho hạ tầng giao thông, logistics, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), bãi đỗ xe và các dự án có tính chất liên kết vùng. Điểm đáng chú ý là “làn xanh” được thiết kế để đi cùng một cửa liên thông. Đây không chỉ là ưu tiên một hồ sơ trước hồ sơ khác. Quan trọng hơn là thay đổi cách phối hợp giữa các cơ quan. Một đầu mối điều phối, một bộ hồ sơ điện tử, các thủ tục có thể xử lý song song được thực hiện đồng thời.

Khi quy trình thay đổi, thời gian của dự án cũng có thể thay đổi. Đây là điều mà doanh nghiệp thường quan tâm nhất khi tham gia những dự án có quy mô lớn. Không chỉ là chính sách ưu đãi bao nhiêu, mà là mất bao lâu để đi từ đề xuất đến triển khai.

Với logistics, yêu cầu này càng rõ. Thành phố đang ưu tiên quỹ đất, mặt nước theo quy hoạch để phát triển cảng biển, cảng thủy nội địa, cảng cạn, ga hàng hóa đường sắt, trung tâm logistics, khu logistics tích hợp, trung tâm phân phối và kho. Nếu các dự án này được triển khai nhanh hơn, năng lực kết nối hàng hóa cũng được hình thành sớm hơn. Hạ tầng đi trước một bước sẽ tạo thêm không gian cho sản xuất, thương mại và xuất nhập khẩu. Nhìn ở góc độ đó, cải cách thủ tục không còn là câu chuyện riêng của bộ máy hành chính, nó trở thành một phần của chính sách tăng trưởng.

Câu chuyện tương tự cũng xuất hiện trong phát triển kinh tế số và công nghệ cao. Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh đang tham mưu xây dựng Quy chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các dịch vụ số và mô hình kinh doanh mới. Cùng với đó là thiết lập “Luồng xanh hành chính” nhằm cắt giảm thủ tục, thu hút các dòng vốn đầu tư công nghệ cao.

Như vậy, từ hạ tầng đến công nghệ, điểm chung đang hình thành là ưu tiên những lĩnh vực có khả năng tạo động lực mới cho nền kinh tế. Điều này đặc biệt phù hợp với những ngành mà tốc độ quyết định cơ hội. Một dự án công nghệ cao mất thêm nhiều tháng để hoàn tất thủ tục cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải chờ thêm thời gian để đầu tư, đưa công nghệ vào sản xuất và mở rộng hoạt động.

Nhưng giá trị của “luồng xanh” không chỉ nằm ở việc rút ngắn thời gian. Nó còn nằm ở khả năng tạo ra một phương thức làm việc mới trong cơ quan quản lý. Khi hồ sơ được số hóa, tiến độ được theo dõi, các đầu mối cùng xử lý và trách nhiệm được phân định rõ, doanh nghiệp có thể biết hồ sơ đang ở đâu. Cơ quan quản lý cũng dễ nhìn thấy khâu nào cần tháo gỡ. Một cơ chế như vậy, nếu vận hành ổn định, có thể tạo ra hiệu ứng lớn hơn từng dự án riêng lẻ.

Từ một cơ chế ưu tiên đến cách tổ chức phát triển

Điều đáng chú ý là “luồng xanh” xuất hiện cùng lúc với một loạt thay đổi về thể chế của TP. Hồ Chí Minh. Luật Phát triển đô thị vừa có hiệu lực từ ngày 1/10, mở thêm không gian pháp lý để Thành phố huy động nguồn lực và tổ chức các mô hình phát triển mới. Trong đó, các cơ chế về tài chính, thương mại, logistics, giao thông, đô thị và những loại hình kinh tế mới được đặt trong một hệ sinh thái liên kết.

Dự thảo Nghị quyết về huy động nguồn lực hạ tầng là một bước cụ thể hóa theo hướng đó. Thành phố không chỉ huy động ngân sách, mà còn tìm cách tạo cơ chế để khu vực tư nhân tham gia mạnh hơn vào hạ tầng. Với TOD, nhà đầu tư được xem xét đề xuất ranh giới, phạm vi khu vực và quy mô dự án trong quá trình lập, điều chỉnh quy hoạch. Ngân sách Thành phố có thể tập trung cho những hạ tầng kết nối và tạo quỹ đất.

Cách làm này cho thấy một tư duy đáng chú ý: Nhà nước không nhất thiết phải làm tất cả, nhưng Nhà nước tạo được một môi trường để các nguồn lực cùng vận động. Trong mô hình ấy, “làn xanh” là một mắt xích.

Đó là lý do cần nhìn “luồng xanh” trong mối quan hệ với mục tiêu tăng trưởng. Cải cách hành chính khi được thiết kế đúng không chỉ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn. Nó còn làm tăng tốc độ chuyển hóa một chủ trương thành dự án, một dự án thành công trình và một công trình thành năng lực kinh tế.

Nhìn từ những gì TP. Hồ Chí Minh đang triển khai - “luồng xanh” có thể được xem là một cách tổ chức lại dòng chảy của thủ tục. Tất cả đều hướng tới một mục tiêu chung: mở thêm không gian để những ý tưởng, nguồn vốn và dự án có khả năng tạo giá trị được triển khai nhanh hơn. Với một đô thị đang cần tăng tốc phát triển, đây có thể là một thay đổi quan trọng trong cách làm. Không chỉ huy động thêm nguồn lực, mà rút ngắn con đường để nguồn lực tạo ra kết quả.

Việc xây dựng Nghị quyết về chính sách ưu đãi, huy động các nguồn lực để xây dựng, phát triển, bảo trì đồng bộ hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng giao thông, phát triển vùng, logistics trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, nhằm cụ thể hóa các nội dung tại điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 của Quốc hội, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để Thành phố huy động và đa dạng hóa các nguồn lực đầu tư cho phát triển hạ tầng.