TP. Hồ Chí Minh: Phát hiện hơn 15.000 vụ buôn lậu, hàng cấm, hàng giả, gian lận thương mại

Cảnh báo thủ đoạn mới của buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại

Tham luận tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng thành viên Ban Chỉ đạo 389 Thành phố đã thanh tra, kiểm tra 15.494 vụ việc, phát hiện 403 vụ liên quan đến hàng cấm, hàng nhập lậu; 13.864 vụ gian lận thương mại; 1.227 vụ hàng giả. Qua đó, khởi tố 81 vụ với 170 đối tượng, tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước hơn 7.848 tỷ đồng.

Theo ông Nguyễn Lộc Hà, kết quả trên thể hiện quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; đồng thời góp phần giữ vững ổn định thị trường, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Đáng chú ý, trong đợt cao điểm triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các lực lượng chức năng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đã phát hiện, xử lý 293 vụ việc liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó, xử lý hành chính 231 vụ, gồm 20 vụ vi phạm quyền tác giả và quyền liên quan, 211 vụ vi phạm về nhãn hiệu; tổng số tiền xử phạt và xử lý vi phạm hành chính đạt hơn 4,39 tỷ đồng. Đồng thời, chuyển cơ quan điều tra 2 vụ có dấu hiệu tội phạm để xem xét xử lý hình sự theo quy định.

Tuy nhiên, lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh cũng nhìn nhận những kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu. Thời gian tới, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả vẫn được dự báo diễn biến phức tạp, trong khi phương thức, thủ đoạn của các đối tượng sẽ tiếp tục thay đổi nhanh hơn, tinh vi hơn và gắn chặt với sự phát triển của công nghệ số. Điều này đòi hỏi các lực lượng chức năng phải tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, nâng cao năng lực dự báo, tăng cường phối hợp liên ngành và xây dựng các giải pháp căn cơ, bền vững.

Thực tiễn công tác 6 tháng đầu năm cũng cho thấy nhiều khó khăn, vướng mắc. Các đối tượng ngày càng hoạt động có tổ chức, chuyên nghiệp, tận dụng tối đa thương mại điện tử, mạng xã hội, dịch vụ chuyển phát nhanh, logistics và các nền tảng số để che giấu hành vi vi phạm. Quá trình giao dịch, thanh toán, vận chuyển và giao nhận hàng hóa được chia nhỏ qua nhiều công đoạn, nhiều chủ thể khác nhau, gây khó khăn trong việc xác định đối tượng cầm đầu, thu thập chứng cứ và xử lý triệt để các đường dây vi phạm.

Đối với hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, công tác giám định, xác định yếu tố vi phạm vẫn là khó khăn lớn. Nhiều trường hợp việc phối hợp với chủ sở hữu quyền hoặc đại diện nhãn hiệu còn chậm; một số doanh nghiệp chưa chủ động phối hợp với cơ quan chức năng do lo ngại ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu. Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật liên quan đến hàng giả, sở hữu trí tuệ và xử lý hình sự vẫn còn những nội dung chưa đồng bộ; việc định giá tang vật, xác định giá trị hàng hóa vi phạm còn nhiều vướng mắc, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý vụ việc.

Cùng với đó, sự phát triển mạnh của dịch vụ logistics và chuyển phát nhanh cũng tạo ra nhiều thách thức mới. Các đối tượng thường chia nhỏ đơn hàng, sử dụng nhiều kho trung chuyển, quay vòng hóa đơn và liên tục thay đổi địa điểm tập kết hàng hóa, khiến việc kiểm soát toàn bộ chuỗi lưu thông gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tiễn trên, TP. Hồ Chí Minh cho rằng công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ không còn là nhiệm vụ của riêng một lực lượng mà cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Tập trung xử lý các đường dây quy mô lớn, vi phạm trên môi trường số

Từ thực tiễn công tác, Ban Chỉ đạo 389 TP. Hồ Chí Minh đã đề xuất nhiều định hướng, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.

Theo đó, Thành phố sẽ tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia và UBND Thành phố, trọng tâm là Công điện số 38/CĐ-TTg về tăng cường đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời triển khai hiệu quả Kế hoạch hành động của Thành phố đến năm 2030 về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Một trong những định hướng được Thành phố nhấn mạnh là đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo theo hướng chủ động dự báo, nhận diện sớm nguy cơ; lấy phòng ngừa làm trọng tâm, quản lý rủi ro làm nền tảng và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số làm động lực nâng cao hiệu quả quản lý. Cùng với đó là tăng cường khai thác cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối và chia sẻ thông tin giữa Công an, Hải quan, Thuế, Quản lý thị trường, Bộ đội Biên phòng và các cơ quan liên quan để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường.

Thành phố cũng xác định tập trung đấu tranh có trọng tâm, trọng điểm đối với các đường dây, tổ chức buôn lậu, sản xuất, buôn bán hàng giả quy mô lớn; xử lý nghiêm các đối tượng cầm đầu, chủ mưu và các trường hợp tái phạm. Đối với những vụ việc có dấu hiệu tội phạm, kiên quyết chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định, không để xảy ra tình trạng xử lý hành chính thay cho xử lý hình sự khi đã đủ căn cứ.

Bên cạnh các giải pháp trong phạm vi địa phương, TP. Hồ Chí Minh kiến nghị các bộ, ngành Trung ương tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về thương mại điện tử, logistics, xử lý hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời sớm ban hành các hướng dẫn thống nhất về giám định, định giá, xác định thiệt hại và xử lý các hành vi vi phạm trên môi trường số, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho lực lượng thực thi.

Song song đó, Thành phố tiếp tục xây dựng lực lượng thực thi theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại; tăng cường đào tạo chuyên sâu về điều tra số, nhận diện hàng giả, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và kỹ năng đấu tranh trên môi trường thương mại điện tử. Việc đầu tư trang thiết bị kỹ thuật, phương tiện kiểm tra và giám định hiện đại cũng được xác định là yêu cầu cần thiết nhằm đáp ứng nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Cùng với công tác đấu tranh, TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động doanh nghiệp và người dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật; khuyến khích doanh nghiệp chủ động phối hợp với cơ quan chức năng trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, xác thực sản phẩm; đồng thời xây dựng văn hóa tiêu dùng văn minh, nói không với hàng giả, hàng nhập lậu và hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà khẳng định, thời gian tới Ban Chỉ đạo 389 Thành phố sẽ tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong công tác điều phối, chỉ đạo; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng; chủ động nắm chắc tình hình, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng, giữ vững ổn định thị trường, tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh, bền vững của TP. Hồ Chí Minh.