Tin mới 
Điện tử được miễn trừ, dệt may và thủy sản chịu tác động trực tiếp
Ngày 24/7/2026 theo giờ Mỹ, một mặt bằng thuế mới bắt đầu có hiệu lực với hàng hóa của 60 nền kinh tế vào thị trường Hoa Kỳ, trong đó có Việt Nam. Đây là kết quả cuộc điều tra mà Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) tiến hành theo Mục 301 Đạo luật Thương mại 1974, điều khoản cho phép Mỹ áp thuế trả đũa những thực hành thương mại bị coi là không công bằng.
Theo báo cáo cập nhật vĩ mô tháng 9/2026 của ACBS vừa công bố, tác động không trải đều lên toàn bộ hàng hóa xuất khẩu. Nhiều sản phẩm công nghệ quan trọng như máy tính và linh kiện, điện thoại thông minh, thiết bị sản xuất bán dẫn, linh kiện bán dẫn và vi mạch tích hợp nằm trong diện miễn trừ. Một số mặt hàng đã chịu biện pháp theo Mục 232 cũng được loại khỏi phạm vi áp dụng.
Ảnh: VCBS.
Do đó, sức ép trước mắt tập trung nhiều hơn vào các ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, giày dép, túi xách, đồ chơi và thủy sản.
Đáng chú ý,ACBS cho rằng Việt Nam còn gặp bất lợi tương đối so với một số đối thủ cạnh tranh trong khu vực. Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia chịu mức thuế 10% và có cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với ngành dệt may gắn với nguồn nguyên liệu đầu vào từ Mỹ, trong khi Việt Nam không được hưởng các cơ chế tương tự.
Ảnh: Tổng cục Thống kê, VCBS.
Trong 8 tháng đầu năm, xuất khẩu tăng 22,4%, đạt 374,84 tỷ USD. Tuy nhiên, nhập khẩu tăng mạnh hơn, tới 35,3%, lên 395,30 tỷ USD. Kết quả, cán cân thương mại chuyển từ mức thặng dư khoảng 14 tỷ USD cùng kỳ năm trước sang thâm hụt 20,46 tỷ USD.
Ảnh: Tổng cục Thống kê, VCBS.
Sự phân hóa ngày càng rõ giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước. Thặng dư thương mại của khối FDI giảm từ 32,07 tỷ USD xuống 10,14 tỷ USD, trong khi thâm hụt của doanh nghiệp trong nước tăng lên 30,6 tỷ USD. Xuất khẩu điện tử tăng hơn 51%, máy móc trên 26%, điện thoại khoảng 19%, trong khi dệt may và giày dép chỉ tăng khoảng 1,3%.
Trong 12 tháng tính đến tháng 8/2026, Việt Nam nhập 78,7 tỷ USD điện tử từ Trung Quốc và xuất 54,7 tỷ USD sang Mỹ; với máy móc, con số tương ứng là 44,3 tỷ USD và 28,5 tỷ USD.Theo ACBS, điểm yếu không nằm ở việc mua đầu vào từ Trung Quốc, mà ở việc không chứng minh được giá trị gia tăng đủ lớn tại Việt Nam. Do đó, lợi thế cạnh tranh bền vững của Việt Nam phải đến từ năng lực chuyển hóa giá trị thực tế, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, có thể kiểm toán, thay vì chỉ phụ thuộc vào công đoạn lắp ráp cuối cùng.
FDI đăng ký 8 tháng đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4%, trong đó chế biến, chế tạo tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn. Trong bối cảnh Mỹ ngày càng chú trọng xuất xứ và độ sâu sản xuất, tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và tính minh bạch của chuỗi cung ứng trở nên quan trọng hơn.
Doanh nghiệp niêm yết phân hóa theo thị trường Mỹ
Ở cấp doanh nghiệp, mức độ tác động có sự khác biệt đáng kể ngay trong cùng một ngành.
Với dệt may, CTCP Đầu tư và Thương mại TNG (mã: TNG) có thị trường Mỹ chiếm khoảng 43,8% doanh thu dệt may năm 2025 và khoảng 44% tổng doanh thu quý I/2026. Trong khi đó, tại CTCP Dệt may - Đầu tư - Thương mại Thành Công (mã: TCM), Mỹ chỉ chiếm 18,4% cơ cấu thị trường trong 5 tháng đầu năm 2026, bên cạnh Hàn Quốc 22,9%, Nhật Bản 14,4% và Canada 7%. Như vậy, cơ cấu thị trường của TCM phân tán hơn, còn TNG vẫn có mức độ phụ thuộc vào Mỹ lớn hơn.
Ở nhóm thủy sản, Mỹ là thị trường lớn nhất của CTCP Thực phẩm Sao Ta (mã: FMC), với ước tính bên ngoài chiếm khoảng 50% doanh thu. Bên cạnh mức độ tập trung thị trường cao, FMC còn chịu ảnh hưởng từ các biện pháp phòng vệ thương mại đối với tôm tại Mỹ. Với CTCP Vĩnh Hoàn (mã: VHC), thị trường Mỹ mang về 2.463 tỷ đồng trên tổng doanh thu 6.944 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2026, tương đương 35,5%. Doanh thu tại Mỹ trong 8 tháng vẫn tăng khoảng 5% so với cùng kỳ, dù riêng tháng 8 giảm 15%.
Trong ngành gỗ, CTCP Chế biến Gỗ Đức Thành (mã: GDT) có thị trường Mỹ chiếm khoảng 20% xuất khẩu năm 2025. Ban lãnh đạo kỳ vọng tỷ trọng này có thể tăng lên 30 - 40% trong năm 2026 khi đơn hàng từ Costco mở rộng.
Theo ACBS, mức độ ảnh hưởng tới từng doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào tỷ trọng doanh thu tại Mỹ mà còn ở khả năng chia sẻ chi phí thuế với khách hàng, biên lợi nhuận, khả năng dịch chuyển đơn hàng, truy xuất nguồn đầu vào và mức thuế áp dụng theo từng mã phân loại hàng hoá. Vì vậy, tác động có thể phân hóa đáng kể ngay giữa các doanh nghiệp cùng ngành.
