Quảng Ngãi: OCOP trở thành động lực nâng tầm kinh tế nông thôn

OCOP tạo đà cho nông sản địa phương “cất cánh”

Không chỉ mở ra tiềm năng lớn cho phát triển kinh tế nông thôn, chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) còn góp phần quảng bá giá trị văn hóa, du lịch, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống của từng địa phương. Thực tế tại Quảng Ngãi cho thấy, nhiều sản phẩm OCOP đã và đang trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn.

Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Phú Sinh (đặc khu Lý Sơn) là một trong những đơn vị có sản phẩm OCOP được sự quan tâm của khách hàng tiêu dùng, nhận đơn hàng đến từ trong và ngoài nước. Trong đó, tỏi Lý Sơn do công ty sản xuất được công nhận sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia gần như không còn hàng để cung ứng ra thị trường. Điều này cho thấy sức hút lớn của sản phẩm OCOP khi đáp ứng tốt các tiêu chí về chất lượng, an toàn thực phẩm và thương hiệu.

Ông Nguyễn Văn Nhật, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Phú Sinh cho biết, hiện công ty liên kết sản xuất tỏi với 85 hộ dân, với diện tích khoảng 40ha. Trong số này, 32ha được chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP và 8ha đạt chuẩn HACCP (hệ thống kiểm soát các mối nguy trong quá trình sản xuất, chế biến thực phẩm).

“Cùng với chất lượng, được đánh giá 5 sao OCOP đã giúp sản phẩm của công ty vươn xa thông qua việc hợp tác với gần 10 đơn vị là doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ hơn 200 tấn tỏi mỗi năm. Hiện nay, công ty cũng đang đàm phán hợp tác với các đối tác tại Nhật Bản, Hàn Quốc…”, ông Nguyễn Văn Nhật chia sẻ.

Theo ông Nhật, sao OCOP không chỉ là “bệ phóng” để tỏi và các mặt hàng chế biến sâu từ tỏi Lý Sơn chinh phục thị trường quốc tế, mà còn mở ra cơ hội để quảng bá hình ảnh Lý Sơn đến với bạn bè thế giới.

Ở phía Tây Quảng Ngãi, các sản phẩm cà phê đạt 4 sao OCOP của Hợp tác xã Nông nghiệp, sản xuất và thương mại Sáu Nhung (xã Đăk Hà) cũng được đón nhận trên thị trường. Với vùng trồng cà phê 300ha, những năm gần đây, Hợp tác xã Sáu Nhung đã tổ chức sản xuất theo mô hình cánh đồng lớn, đồng thời mạnh dạn đầu tư máy móc, trang thiết bị hiện đại trong các khâu sơ chế, chế biến sâu. Nhờ đó, sản phẩm cà phê của Hợp tác xã đảm bảo chất lượng ổn định, đồng đều và ngày càng được thị trường ưa chuộng.

Hợp tác xã hiện có 4 sản phẩm đạt OCOP 4 sao cấp tỉnh, gồm: cà phê đặc biệt Sáu Nhung, cà phê sữa cao cấp, cà phê hương sầu riêng và tinh cà phê. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Hợp tác xã mở rộng thị trường, nâng cao giá trị gia tăng cho hạt cà phê địa phương, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng nguyên liệu.

Ông Nguyễn Tri Sáu, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp, sản xuất và thương mại Sáu Nhung cho biết, năm nay cà phê được mùa, được giá nên lượng đơn hàng tăng cao vào dịp cuối năm. “Toàn bộ hệ thống sản xuất của hợp tác xã đang hoạt động hết công suất. Tất cả 32 thành viên và 80 hộ dân liên kết trồng cà phê với hợp tác xã đều rất phấn khởi”, ông Sáu nói.

Gỡ khó để sản phẩm OCOP vươn xa

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, thành công của chương trình OCOP không chỉ đến từ chính sách, mà còn từ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự hưởng ứng tích cực của doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất. Thông qua OCOP, các chủ thể đã từng bước chuyển đổi tư duy sản xuất theo hướng gắn với thị trường, nâng cao năng lực sản xuất, tiếp cận các công cụ quản trị hiện đại và xây dựng thương hiệu bền vững.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, sản phẩm OCOP vẫn còn không ít khó khăn cần được khác phục. Trong đó, quy trình sản xuất và chất lượng chưa đồng nhất, khiến nhiều sản phẩm chưa đáp ứng được yêu cầu về sản lượng và tiêu chuẩn của các hệ thống phân phối lớn.

Ngoài ra, một số chủ thể là tổ hợp tác, hộ kinh doanh vẫn chưa thực sự quan tâm đến kiểu dáng, nhãn mác, cũng như các giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc.

Để tháo gỡ những "nút thắt" này, thời gian qua, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên ngành đã tích cực đồng hành, hỗ trợ chủ thể OCOP xây dựng điểm giới thiệu và bán sản phẩm, kết nối hình thành chuỗi: sản xuất, cung ứng, chế biến, phân phối.

Ông Nguyễn Quang Hòa, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi cho biết, đơn vị không chỉ phối hợp rà soát, lựa chọn sản phẩm tiềm năng mà còn hỗ trợ các chủ thể tham gia xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu. Đồng thời, định hướng tổ chức sản xuất gắn với phát triển vùng nguyên liệu đặc trưng, liên kết chuỗi theo hướng hữu cơ, sinh thái, có mã số vùng trồng, bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Về phía các chủ thể OCOP, yêu cầu đặt ra là cần chủ động đầu tư máy móc, nâng cấp hạ tầng, cải tiến quy trình sản xuất theo hướng thích ứng với kinh tế số, kinh tế xanh. Qua đó, nâng cao giá trị thương hiệu sản phẩm.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển cho rằng, nhà nước đóng vai trò kiến tạo, còn các chủ thể OCOP phải chủ động nắm bắt thời cơ, đổi mới tư duy sản xuất, bám sát nhu cầu thị trường để điều chỉnh quy trình chế biến, bảo quản sau thu hoạch, nâng cao chất lượng và mẫu mã sản phẩm. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, sản phẩm OCOP cần tạo dấu ấn bằng sự độc đáo, những câu chuyện gắn với văn hóa vùng miền và bằng chính thương hiệu.

Sau 6 năm triển khai Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), đến nay, toàn tỉnh có 643 sản phẩm OCOP, trong đó có 2 sản phẩm 5 sao, 55 sản phẩm 4 sao và 586 sản phẩm 3 sao của 320 chủ thể