TP. Hồ Chí Minh hướng tới thu hút dòng vốn mang công nghệ, tri thức

Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị xác định chuyển mạnh từ thu hút FDI sang phát triển hệ sinh thái kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; chuyển từ ưu đãi dựa trên yếu tố đầu vào sang ưu đãi dựa trên kết quả, gắn với chuyển giao công nghệ, nghiên cứu - phát triển, đào tạo nhân lực và liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Đây cũng đang là hướng được TP. Hồ Chí Minh cụ thể hóa trong công tác xúc tiến và quản lý đầu tư tại các khu chế xuất, khu công nghiệp (KCX, KCN).

Từ thu hút vốn sang chọn chất lượng dòng vốn

Sáng 25/9, phát biểu tại tọa đàm “Bất động sản công nghiệp phía Nam: Đón làn sóng FDI công nghệ cao và kiến tạo hệ sinh thái sản xuất mới”, do Báo Công Thương tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh, ông Lê Văn Thinh, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đang định hướng phát triển hệ thống KCX, KCN theo mô hình thế hệ mới, hiện đại, chuyên sâu, xanh và thông minh; gắn chuyển đổi mô hình tăng trưởng công nghiệp với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Các KCX, KCN hiện hữu sẽ từng bước được rà soát, tái cấu trúc theo hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng hàm lượng công nghệ, giảm thâm dụng lao động và tài nguyên. Cùng với đó là phát triển các mô hình KCN công nghệ cao, KCN sinh thái, KCN thông minh... gắn với logistics, KCN số tập trung và mô hình KCN - đô thị - dịch vụ phù hợp với từng khu vực.

Điểm đáng chú ý là tiêu chí thu hút đầu tư cũng được đặt lại theo hướng thực chất hơn. Thành phố sẽ ưu tiên những dự án không chỉ mang lại vốn đầu tư, mà còn mang theo công nghệ, tri thức, năng lực quản trị, thị trường và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Trong đó, các hoạt động nghiên cứu và phát triển, thiết kế, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực tại Thành phố được chú trọng.

Đây là thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận khi nhiều KCN hiện hữu của Thành phố đã đạt tỷ lệ lấp đầy trên 80%. Trong điều kiện quỹ đất không còn là yếu tố có thể mở rộng vô hạn, việc thu hút thêm dự án được đặt cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng dòng vốn, gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nâng cao giá trị gia tăng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các lĩnh vực được định hướng tập trung gồm vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, công nghệ năng lượng sạch, vật liệu mới, tự động hóa, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các ngành công nghiệp công nghệ cao. Theo ông Thinh, Thành phố sẽ chuẩn bị quỹ đất sẵn sàng để đón nhà đầu tư, trong bối cảnh dòng vốn quốc tế trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, sản xuất tiên tiến đang có xu hướng chuyển dịch sang Đông Nam Á.

Để nâng khả năng cạnh tranh trong thu hút các tập đoàn đa quốc gia, yêu cầu đặt ra là phải nâng cấp tiêu chuẩn hạ tầng xanh và hạ tầng số đạt chuẩn toàn cầu, thay vì tiếp tục cạnh tranh chủ yếu bằng chi phí thấp. Cách tiếp cận này cũng mở rộng tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư. Thành phố ưu tiên các tập đoàn đa quốc gia, nhà đầu tư có năng lực công nghệ, tài chính và khả năng kéo theo chuỗi cung ứng, trung tâm R&D, đổi mới sáng tạo và mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh.

Lãnh đạo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, thu hút được nhà đầu tư đã khó, nhưng để dự án nhanh chóng chuyển từ đăng ký sang triển khai lại là một câu chuyện khác. Vì vậy, cùng với thay đổi tiêu chí lựa chọn dòng vốn, Thành phố đang tập trung cải cách thủ tục và hoàn thiện cơ chế để rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.

Việc tích hợp các nội dung, thủ tục có liên quan trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án theo thủ tục đầu tư đặc biệt được kỳ vọng đơn giản hóa quy trình, giảm thời gian thực hiện và đẩy nhanh tiến độ đưa dự án vào hoạt động.

Không để thiếu kết nối trong chuỗi giá trị

Tinh thần phát triển hệ sinh thái cũng đặt ra một yêu cầu khác: phối hợp giữa các địa phương thay vì mỗi nơi tự thu hút đầu tư theo cách riêng. Tại tọa đàm, nội dung phối hợp giữa TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Tây Ninh được đặt trong yêu cầu chuyển từ tư duy mỗi địa phương thu hút đầu tư riêng lẻ sang phối hợp phát triển theo cụm ngành và chuỗi giá trị. Ba địa phương có những lợi thế khác nhau và có thể bổ trợ cho nhau nếu có cơ chế phối hợp phù hợp.

Trước hết, các địa phương cần chia sẻ thông tin về quy hoạch, quỹ đất, hạ tầng và định hướng thu hút đầu tư để xác định những ngành, công đoạn phù hợp với lợi thế từng địa phương. Cùng với đó là nghiên cứu phát triển các vùng nguyên liệu chuyên canh đối với những ngành hàng chủ lực, gắn với sản xuất công nghiệp chế biến sâu. Khi chuỗi được tổ chức từ nghiên cứu - phát triển, vùng nguyên liệu, sản xuất, công nghiệp hỗ trợ đến logistics và dịch vụ, việc phân bổ đầu tư sẽ có cơ sở rõ hơn, hạn chế tình trạng cùng thu hút một loại dự án nhưng lại thiếu sự kết nối trong chuỗi giá trị.

Hạ tầng cũng cần được nhìn trong không gian chung đó. Việc kết nối các KCN với đường vành đai, cao tốc, cảng biển, sân bay, trung tâm logistics và mạng lưới đường sắt liên vùng sẽ tạo điều kiện để nhà đầu tư lựa chọn địa điểm phù hợp cho từng công đoạn sản xuất nhưng vẫn vận hành trong một không gian sản xuất - logistics thống nhất.

Tương tự, xúc tiến đầu tư cũng được đặt theo hướng phối hợp theo chuỗi giá trị, thay vì mỗi địa phương tiếp cận nhà đầu tư một cách riêng lẻ. Ba địa phương có thể cùng xây dựng danh mục ngành, dự án và nhà đầu tư mục tiêu; cùng tiếp cận các tập đoàn lớn, nhà đầu tư chiến lược và doanh nghiệp đầu chuỗi.

Báo Công Thương tổ chức tọa đàm nhằm tạo lập không gian đối thoại vùng giữa cơ quan quản lý Nhà nước, đơn vị quản lý khu công nghiệp, ngành điện, cơ sở đào tạo, nhà phát triển hạ tầng khu công nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài. Tọa đàm hướng tới việc cùng nhìn nhận tổng thể thị trường bất động sản công nghiệp phía Nam, nhận diện những điểm nghẽn và trao đổi các giải pháp, qua đó góp phần đưa Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị vào thực tiễn.