Xuất khẩu rau quả sang EU lập kỷ lục mới

Tăng trưởng 3 lần sau 4 năm

Theo số liệu của Cục Hải quan, năm 2025, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Liên minh châu Âu (EU) đạt hơn 477 triệu USD, tăng 3 lần so với năm 2021. Giai đoạn 2021–2025, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này tăng thêm 322,7 triệu USD, tương ứng mức tăng 208%, với tốc độ tăng trưởng kép bình quân khoảng 43%/năm. Riêng năm 2025 so với 2024, kim ngạch tăng 52,75%, cho thấy EU tiếp tục là điểm đến tăng trưởng nhanh và ổn định.

Đáng chú ý, tăng trưởng không còn tập trung vào một vài mặt hàng truyền thống mà đã có sự đa dạng hóa rõ rệt. Trong nhóm sản phẩm chủ lực, chanh leo tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch tăng từ 41,6 triệu USD năm 2021 lên 112,8 triệu USD năm 2025, tương ứng mức tăng 171%. Tuy nhiên, tỷ trọng trong tổng kim ngạch giảm nhẹ từ 27% xuống 24%, phản ánh sự gia tăng đóng góp của các nhóm hàng khác.

Hạt dẻ cười trở thành điểm sáng khi kim ngạch tăng từ 5,3 triệu USD lên 82,7 triệu USD, tức tăng hơn 15 lần sau 4 năm. Tỷ trọng mặt hàng này tăng từ 3,4% lên 17,3%, trở thành một trong những nhóm tăng nhanh nhất tại thị trường EU.

Xoài cũng ghi nhận mức tăng ấn tượng, từ 23 triệu USD lên 72,8 triệu USD (tăng 216%), duy trì tỷ trọng quanh 15%. Nhóm dừa và sản phẩm từ dừa tăng từ 164% đến 249% tùy dòng sản phẩm, cho thấy xu hướng tiêu thụ mạnh các sản phẩm nhiệt đới tại châu Âu.

Ở chiều ngược lại, một số mặt hàng như thanh long gần như đi ngang về giá trị so với năm 2021, khiến tỷ trọng giảm từ 12,1% xuống còn 3,7%. Chanh và ngô vẫn tăng về kim ngạch tuyệt đối nhưng thị phần trong cơ cấu chung thu hẹp.

Nhìn tổng thể, xuất khẩu rau quả sang EU không chỉ tăng về lượng mà còn chuyển dịch theo hướng đa dạng hóa, giảm dần sự phụ thuộc vào một vài sản phẩm đơn lẻ – yếu tố quan trọng để duy trì tăng trưởng bền vững.

Đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn khắt khe

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định đà tăng trưởng những năm qua xuất phát từ việc doanh nghiệp nâng cao chất lượng, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường EU về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững.

Cùng với đó, nhu cầu tiêu thụ trái cây nhiệt đới tại EU gia tăng trong bối cảnh người tiêu dùng ưu tiên sản phẩm có lợi cho sức khỏe đã góp phần thúc đẩy kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam.

Một chuyển động đáng chú ý là cơ cấu xuất khẩu đang nghiêng mạnh sang nhóm hàng chế biến sâu. Hiện nay, khoảng hai phần ba lượng rau quả Việt Nam xuất sang EU và Nhật Bản là hàng đông lạnh, sấy khô, nước ép hoặc chế biến sâu thay vì chủ yếu là hàng tươi như trước đây. Hướng đi này giúp kéo dài thời gian bảo quản, giảm rủi ro trước các hàng rào kỹ thuật và tối ưu chi phí logistics.

Số liệu cho thấy, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả chế biến của cả nước đạt trên 2,06 tỉ USD, tăng 42,1% so với năm 2024, nâng tỷ trọng nhóm này lên 24% toàn ngành (so với 20% năm trước). Trong đó, hạt dẻ cười đạt 446 triệu USD, tăng hơn 72%; hạnh nhân chế biến đạt 215 triệu USD, tăng trên 62%.

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu rau quả, xuất khẩu rau quả năm 2025 nổi bật ở việc vừa củng cố thị trường truyền thống, vừa bứt phá ở các thị trường cao cấp, trong đó EU là minh chứng rõ nét. Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng tại EU đang chuyển mạnh sang các sản phẩm tiện lợi, phù hợp mua sắm trực tuyến. Khi người tiêu dùng ưu tiên thực phẩm chế biến sẵn, tiết kiệm thời gian, rau quả chế biến của Việt Nam có lợi thế rõ rệt so với sản phẩm tươi.

Song song với chuyển dịch cơ cấu sản phẩm, năng lực tuân thủ tiêu chuẩn SPS (vệ sinh và kiểm dịch động, thực vật) cũng được cải thiện rõ rệt. Năm 2025, số cảnh báo của EU đối với nông sản, thực phẩm Việt Nam giảm từ 114 xuống còn 60, tức giảm 48%. Đây là tín hiệu tích cực tại một thị trường nổi tiếng khắt khe về mức dư lượng tối đa (MRL), truy xuất nguồn gốc và kiểm soát phụ gia.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, kết quả này phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận, theo đó, doanh nghiệp và địa phương chủ động tuân thủ ngay từ khâu sản xuất thay vì xử lý khi đã bị cảnh báo.

Thực tế cho thấy, EU liên tục cập nhật quy định kỹ thuật. Chỉ cần chậm một nhịp trong điều chỉnh quy trình sản xuất, rủi ro cảnh báo có thể phát sinh ngay. Do đó, việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, biên soạn sổ tay hướng dẫn theo từng thị trường và tổ chức hội nghị cập nhật quy định mới là bước đi quan trọng giúp giảm rủi ro.

Với quy mô gần 480 triệu USD vào năm 2025, EU tiếp tục là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh của rau quả Việt Nam. Tuy nhiên, đây cũng là khu vực cạnh tranh gay gắt, nơi các quốc gia xuất khẩu lớn như Thái Lan, Peru, Ecuador hay Philippines đều gia tăng hiện diện.

Để duy trì đà tăng trưởng, các chuyên gia cho rằng ngành rau quả cần tiếp tục tái tổ chức vùng nguyên liệu theo hướng bền vững, liên kết chuỗi chặt chẽ, thu hút doanh nghiệp đầu tư chiều sâu cho chế biến và xây dựng thương hiệu tại thị trường sở tại.

Năm 2025, toàn ngành rau quả đạt “kỷ lục kép” với kim ngạch 8,56 tỷ USD và lần đầu tiên xuất khẩu sản phẩm chế biến vượt mốc 2 tỉ USD. Mục tiêu 10 tỷ USD trong năm nay được đánh giá là khả thi nếu xu hướng tăng trưởng tại EU và các thị trường cao cấp tiếp tục được duy trì.

Từ nền tảng nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm đến cải thiện năng lực tuân thủ tiêu chuẩn, xuất khẩu rau quả sang EU đang cho thấy một mô hình tăng trưởng chuyển từ lượng sang giá trị và tính bền vững. Đây chính là dư địa để ngành rau quả Việt Nam tiến xa hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tăng trưởng xuất khẩu rau quả sang thị trường EU mạnh mẽ không chỉ đến từ mở rộng thị trường mà còn từ chuyển dịch cơ cấu sản phẩm, đặc biệt là gia tăng tỷ trọng hàng chế biến sâu và cải thiện năng lực tuân thủ tiêu chuẩn khắt khe của thị trường này.