Hà Nội đẩy mạnh dự án thoát nước, giảm ngập úng đô thị

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và thời tiết cực đoan gia tăng, tình trạng ngập úng tại TP Hà Nội đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp thoát nước. Việc TP Hà Nội triển khai hàng loạt dự án hạ tầng thoát nước quy mô lớn được đánh giá là hướng đi đúng đắn, nhận được sự đồng thuận từ người dân và giới chuyên gia.

Thực tế mùa mưa bão 2025 cho thấy nhiều khu vực nội đô thường xuyên ngập cục bộ khi có mưa lớn, đặc biệt tại các điểm trũng và khu phố cổ, nơi hệ thống thoát nước đã quá tải. Trong bối cảnh đó, việc cải tạo, nâng cấp hạ tầng không chỉ mang ý nghĩa trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài.

Các dự án như xây dựng cống ngầm, hồ điều hòa, trạm bơm tiêu úng và thí điểm bể chứa nước ngầm đang từng bước hình thành hệ thống đồng bộ hơn. Khi hoàn thành, những công trình này sẽ góp phần nâng cao năng lực tiêu thoát nước, giảm áp lực cho hệ thống hiện hữu và hạn chế tình trạng ngập kéo dài.

Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến – Phó Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam, bể ngầm chứa nước là giải pháp hiệu quả đã được nhiều quốc gia áp dụng. Tại Việt Nam, mô hình này đã được triển khai ở quy mô nhỏ tại một số đô thị vùng Đồng bằng sông Cửu Long, giúp giảm ngập cục bộ.

Tại Hà Nội, bể ngầm dưới sân Trường THCS Lý Thường Kiệt (phố Nguyễn Khuyến) có dung tích 2.500m³, vận hành từ cuối năm 2021, đã giảm tới 70% tình trạng ngập trong các trận mưa lớn. Tuy nhiên, theo ông Tiến, bể ngầm không phải là giải pháp đơn lẻ mà cần được kết nối đồng bộ với hệ thống thoát nước hiện hữu để phát huy hiệu quả.

Bên cạnh đó, thành phố cần tiếp tục cải tạo hồ điều hòa, chống lấn chiếm, hạn chế xả rác và duy trì nạo vét hệ thống cống nhằm tăng khả năng trữ và tiêu thoát nước. Việc khai thác không gian ngầm cũng được xem là xu hướng phát triển đô thị bền vững.

Trong khi đó, GS.TS Nguyễn Quốc Dũng – Chủ tịch Hội Đập lớn và Phát triển nguồn nước Việt Nam cho rằng Hà Nội nên ưu tiên các giải pháp phân tán dòng chảy, thay vì phụ thuộc vào các công trình ngầm quy mô lớn, tốn kém.

Theo kinh nghiệm quốc tế, nhiều quốc gia đã đưa giải pháp trữ nước phân tán vào quy chuẩn xây dựng. Tại Úc, việc lắp đặt bể trữ nước mưa tại chỗ là điều kiện bắt buộc để cấp phép xây dựng. Nhờ đó, nước mưa được giữ lại tạm thời trước khi xả vào hệ thống chung, giúp giảm áp lực cho hạ tầng thoát nước.

Giải pháp này biến các khu vực bê tông hóa thành “miếng bọt biển”, góp phần hạn chế ngập úng ở khu vực hạ lưu. Theo GS.TS Nguyễn Quốc Dũng, mô hình này hoàn toàn phù hợp với Hà Nội, nơi có thể tận dụng vỉa hè, công viên, bãi đỗ xe để bố trí bể trữ nước, đồng thời khuyến khích người dân tham gia ở quy mô hộ gia đình.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, việc tăng công suất bơm tiêu không phải là giải pháp căn bản. Khi nơi tiếp nhận nước như sông Hồng quá tải, hiệu quả bơm sẽ bị hạn chế. Do đó, giải pháp nền tảng là làm chậm dòng chảy, tăng khả năng trữ nước tạm thời trong vài giờ để giảm đỉnh lũ, kết hợp nạo vét và vận hành đồng bộ hệ thống.

Từ những phân tích trên có thể thấy, các dự án thoát nước mà Hà Nội đang triển khai phù hợp với xu thế quốc tế và điều kiện thực tiễn. Sự kết hợp giữa công trình ngầm, hồ điều hòa và giải pháp trữ nước phân tán cho thấy cách tiếp cận toàn diện, bền vững.

Dù còn nhiều thách thức, với định hướng đúng đắn và sự tham gia của người dân, Hà Nội có cơ sở để từng bước giải quyết bài toán ngập úng. Các chuyên gia khẳng định, chống ngập đô thị không thể dựa vào một công trình đơn lẻ mà cần một hệ thống giải pháp đồng bộ. Đây cũng là cơ sở để tin tưởng vào hiệu quả lâu dài của các dự án hạ tầng thoát nước mà thành phố đang triển khai.