Vùng phát thải thấp tại Hà Nội thúc đẩy giao thông sạch

Lập vùng phát thải thấp, siết phương tiện không đạt chuẩn

TP Hà Nội đang thúc đẩy triển khai vùng phát thải thấp (LEZ - Low Emission Zone) tại các khu vực trung tâm, xem đây là giải pháp trọng tâm để kiểm soát ô nhiễm, nhất là từ giao thông, đồng thời thúc đẩy giao thông xanh và phát triển đô thị bền vững. Theo mô hình này, các phương tiện không đạt chuẩn khí thải sẽ bị hạn chế hoặc cấm lưu thông, trong khi phương tiện sử dụng năng lượng sạch, phát thải thấp được ưu tiên.

Theo bà Lê Thanh Thủy - Phó trưởng Phòng Quản lý Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NNMT), TP Hà Nội đang triển khai đồng bộ các giải pháp có tính chiến lược nhằm kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm, đặc biệt là ô nhiễm không khí. Trong đó, vùng phát thải thấp được xem là công cụ quan trọng để kiểm soát nguồn phát thải từ giao thông, một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm bụi mịn hiện nay.

Cũng theo Sở NNMT TP Hà Nội, việc xác định khu vực triển khai LEZ phải dựa trên các tiêu chí cụ thể. Khu vực đó cần nằm trong vùng bảo vệ nghiêm ngặt hoặc vùng hạn chế phát thải theo Quy hoạch Thủ đô giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; thường xuyên xảy ra ùn tắc giao thông ở mức D–F theo tiêu chuẩn TCVN 13592:2022; đồng thời có chỉ số chất lượng không khí (AQI) trung bình năm ở mức kém hoặc dưới trung bình, căn cứ dữ liệu từ các trạm quan trắc chuẩn.

Khu vực triển khai phải có quy hoạch phát triển giao thông công cộng hoặc hạ tầng đường bộ đáp ứng yêu cầu, đi kèm phương án giám sát, đánh giá phát thải và lộ trình chuyển đổi phương tiện phù hợp, tránh gây xáo trộn lớn đến đời sống người dân.

Từng bước áp dụng vùng phát thải thấp trong nội đô

Liên quan đến các biện pháp cụ thể trong vùng phát thải thấp, Sở NNMT TP Hà Nội cho biết, thành phố sẽ tập trung phát triển hạ tầng giao thông xanh, mở rộng vận tải hành khách công cộng, tăng không gian dành cho người đi bộ, xe đạp, đầu tư hệ thống trạm năng lượng sạch phục vụ phương tiện thân thiện với môi trường.

Các phương tiện được ưu tiên lưu thông trong vùng LEZ gồm xe không phát thải, xe sử dụng năng lượng sạch, phương tiện xanh. Ngược lại, TP Hà Nội dự kiến áp dụng giới hạn nghiêm ngặt đối với các phương tiện gây ô nhiễm, trong đó có cấm xe tải trên 3.500kg, hạn chế ôtô và xe máy không đạt chuẩn khí thải, cấm xe môtô kinh doanh trên các ứng dụng vận tải trong khu vực phát thải thấp.

Song song với các biện pháp hành chính, Hà Nội sẽ triển khai hệ thống giám sát thông minh như camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống theo dõi chất lượng không khí, phần mềm quản lý phương tiện và đường dây nóng tiếp nhận phản ánh của người dân. Thành phố cũng dự kiến ban hành các chính sách hỗ trợ chuyển đổi sang phương tiện xanh, ưu đãi thuế, phí, tăng cường xử lý vi phạm và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng.

Theo lộ trình, TP Hà Nội sẽ triển khai vùng phát thải thấp theo lộ trình từng bước đến năm 2031. Giai đoạn 2026-2027, thành phố thí điểm tại khu vực vành đai 1 và một số phường trọng điểm, mỗi phường lựa chọn một khu vực đáp ứng đủ tiêu chí để đánh giá hiệu quả.

Từ ngày 1.1.2028, vùng phát thải thấp sẽ được áp dụng cho toàn bộ vành đai 1 và một số khu vực thuộc vành đai 2. Đến ngày 1.1.2030, phạm vi triển khai tiếp tục mở rộng từ vành đai 3 trở vào, bao phủ phần lớn khu vực trung tâm thành phố. Từ năm 2031 trở đi, mô hình này sẽ được áp dụng tại tất cả các khu vực đủ điều kiện theo quy định.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh ô nhiễm không khí tại Hà Nội và các tỉnh lân cận vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt vào mùa khô, việc triển khai vùng phát thải thấp được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong kiểm soát ô nhiễm, nâng cao chất lượng sống và hướng tới phát triển Thủ đô xanh, bền vững.