11 lý do phổ biến khiến cân nặng thay đổi mỗi ngày

Cân nặng không phải một con số đóng băng. Thực tế, việc dao động từ 1 - 2 kg trong ngày là điều hoàn toàn bình thường. Vấn đề là nhiều người vẫn hoảng hốt, tự trách bản thân hoặc vội vàng ép cân chỉ vì chiếc cân báo số cao hơn hôm qua.

Theo Brandi Jones, điều dưỡng cao cấp tại Hoa Kỳ, phần lớn sự thay đổi cân nặng ngắn hạn không đến từ mỡ mà chủ yếu do nước, thức ăn trong hệ tiêu hóa và các phản ứng sinh lý tạm thời của cơ thể.

Nước, thức ăn và vận động, những “thủ phạm” âm thầm

Nước chiếm tới khoảng 60% trọng lượng cơ thể người trưởng thành. Chỉ cần ăn mặn, ăn nhiều tinh bột hoặc bước vào kỳ kinh nguyệt, cơ thể đã có xu hướng giữ nước, khiến cân nặng tăng lên dù mỡ không hề tăng. Ngược lại, khi ăn những thực phẩm có tác dụng lợi tiểu tự nhiên hoặc ra nhiều mồ hôi, cân nặng có thể giảm nhanh chóng.

Sau mỗi bữa ăn, cân nặng tăng là điều hiển nhiên do thực phẩm và đồ uống vẫn còn trong đường tiêu hóa. Táo bón cũng có thể khiến cân nặng tăng do chất thải tích tụ.

Hoạt động thể chất lại tạo ra hai hiệu ứng trái chiều. Khi tập luyện, bạn mất nước qua mồ hôi nên cân có thể giảm tạm thời. Nhưng sau các buổi tập nặng, cơ bắp giữ nước để phục hồi, khiến cân nặng nhích lên. Ngoài ra, khi bắt đầu chế độ ăn hoặc tập mới, cơ thể đốt glycogen, nguồn năng lượng dự trữ gắn với nước, dẫn đến giảm cân nhanh ở giai đoạn đầu.

Nhiệt độ môi trường cũng góp phần. Thời tiết nóng khiến cơ thể đổ mồ hôi nhiều, còn thời tiết mát làm giảm bài tiết mồ hôi, từ đó giữ nước nhiều hơn.

Nội tiết, lối sống và thuốc men, yếu tố dễ bị bỏ qua

Nội tiết tố là “đạo diễn” thầm lặng của cân nặng. Phụ nữ thường tăng cân trước hoặc trong kỳ kinh. Giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh làm chậm trao đổi chất, tăng tích mỡ. Các bệnh như lạc nội mạc tử cung, hội chứng buồng trứng đa nang hay u xơ tử cung đều có thể gây biến động cân nặng.

Ở nam giới, testosterone giảm theo tuổi dẫn đến giảm cơ, tăng mỡ bụng. Ngược lại, testosterone quá cao cũng có thể liên quan đến tăng cân.

Căng thẳng kéo dài làm tăng cortisol, hormone khiến bạn thèm ăn, giữ nước và ít vận động hơn. Thiếu ngủ cũng làm rối loạn hormone đói - no, khiến bạn ăn nhiều hơn trong vô thức.

Rượu bia có thể làm cân nặng giảm tạm thời do mất nước, nhưng lại dễ gây giữ nước, tăng cảm giác thèm ăn và nạp thêm nhiều năng lượng rỗng. Một số loại thuốc như steroid (prednisone) làm tăng giữ nước và cảm giác thèm ăn, trong khi thuốc lợi tiểu gây giảm cân tạm thời do đào thải dịch.

Bệnh tật cũng không thể bỏ qua. Sốt, nôn, tiêu chảy gây giảm cân do mất nước. Ngược lại, suy tim hay suy thận có thể gây tích dịch, tăng cân nhanh, dấu hiệu cần được theo dõi y tế chặt chẽ.

Theo bà Melissa Nieves, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Hoa Kỳ, “việc tăng hoặc giảm hơn 5% trọng lượng cơ thể trong vòng 6 - 12 tháng mà không rõ nguyên nhân là dấu hiệu không nên xem nhẹ và cần được bác sĩ đánh giá”.

Cuối tuần, ngày lễ và kỳ nghỉ thường kéo theo ăn uống nhiều hơn, ít vận động hơn, khiến cân nặng tăng 0,5 - 1 kg là điều phổ biến. Quan trọng là nhìn xu hướng dài hạn, không bị ám ảnh bởi biến động từng ngày.

Để theo dõi chính xác, nên cân vào cùng một thời điểm mỗi sáng, trước ăn uống, dùng cùng một chiếc cân và kết hợp các chỉ số khác như vòng eo, mức độ vừa quần áo hay thành phần cơ thể. Cân nặng chỉ là một con số, sức khỏe mới là câu chuyện dài hơi.