Doanh nghiệp cần gì ở người lao động trong kỷ nguyên số

Kỹ năng số: từ lợi thế thành điều kiện bắt buộc

Theo ông Hoàng Trọng Minh - Giám đốc Công ty Công nghệ số TAMI (phường Ngọc Hà, Hà Nội), trước đây, kỹ năng tin học cơ bản được xem là điểm cộng thì nay đã là yêu cầu tối thiểu. Doanh nghiệp cần người lao động có khả năng làm việc trên nền tảng số, sử dụng thành thạo các công cụ phục vụ công việc hằng ngày như phần mềm quản lý, hệ thống dữ liệu, nền tảng làm việc trực tuyến…

Trong nhiều ngành nghề, đặc biệt là các doanh nghiệp chuyên về công nghệ số, yêu cầu này còn cao hơn: phân tích dữ liệu, vận hành hệ thống tự động hóa, marketing số, thiết kế nội dung đa nền tảng…

“Ở nhiều doanh nghiệp FDI, ngay cả các vị trí lao động phổ thông trong nhà máy cũng phải làm quen với dây chuyền sản xuất thông minh, máy móc điều khiển bằng phần mềm. Người lao động chậm thích ứng với công nghệ rất dễ bị đào thải”, ông Minh nói.

Bà Nguyễn Chi Lan - Giám đốc điều hành Tập đoàn Hoàng Thành (phường Cửa Nam, Hà Nội) cho rằng, bên cạnh kỹ năng số, doanh nghiệp ngày càng coi trọng kỹ năng đặc thù theo từng ngành nghề.

“Ngay khi phỏng vấn, chúng tôi không đánh giá cao lao động nói “biết” mà phải khẳng định “làm được”. Ngành sản xuất cần lao động hiểu quy trình, tuân thủ kỷ luật và vận hành máy móc; ngành dịch vụ cần kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống; ngành sáng tạo đòi hỏi tư duy nội dung, khả năng thích ứng với xu hướng… Tất cả các yêu cầu này đều thành thạo, chứ không chỉ nắm qua loa”, bà Lan nhấn mạnh.

Kỷ luật lao động và kỹ năng mềm

Theo bà Nguyễn Thị Lan Hương – nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động xã hội, chuyển đổi số không làm giảm vai trò của kỷ luật lao động, mà ngược lại, còn đòi hỏi cao hơn. Làm việc trong môi trường số yêu cầu tuân thủ quy trình, bảo mật thông tin, phối hợp hiệu quả giữa các bộ phận, kể cả khi làm việc từ xa. Kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian, chịu áp lực công việc cũng được doanh nghiệp đặc biệt coi trọng. Trong môi trường cạnh tranh cao, người lao động không chỉ làm tốt phần việc của mình mà còn phải phối hợp nhịp nhàng với hệ thống chung.

Ngoài ra, một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến thái độ làm việc và mức độ cam kết gắn bó của người lao động. Tình trạng “nhảy việc”, nghỉ việc sớm, đặc biệt sau các dịp cao điểm như sau Tết, khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong tuyển dụng.

Anh Nguyễn Đức Bình - Trưởng bộ phận lắp ráp, Công ty TNHH Thiết bị phụ trợ Nam Khánh (phường Hà Đông, Hà Nội) chia sẻ, anh vào công ty làm việc từ năm 2012 với vị trí công nhân đứng máy.

Sau 14 năm làm việc, anh Bình dù không phải là người có xuất phát điểm (bằng cấp, kinh nghiệm, trình độ) cao nhất nhưng hiện nay đã là cấp trên của không ít đồng nghiệp cùng thời.

“Nhiều người đi làm với tâm lý tạm bợ, cứ làm chỗ này rồi xem nơi nào có cơ hội tốt hơn sẽ “nhảy việc”. Có người thì chăm chỉ làm việc nhưng không tranh thủ học thêm, bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm. Tôi may mắn được các anh chị đi trước kèm cặp, hướng dẫn nên luôn nỗ lực hết sức. Từ công nhân đứng máy lương 6 triệu đồng/tháng, nay tôi làm quản lý với mức lương gần 30 triệu đồng/tháng. Thành quả này là quá trình dài phấn đấu của bản thân và sự ghi nhận của doanh nghiệp”, anh Bình tự hào nói.

Theo bà Lan Hương, kỷ nguyên số đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe hơn với người lao động, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội lớn cho những ai sẵn sàng thay đổi. Người lao động có kỹ năng số, tư duy thích ứng và thái độ tích cực sẽ có nhiều lựa chọn việc làm, mức thu nhập tốt hơn và khả năng phát triển bền vững.

Với doanh nghiệp, bài toán nhân lực trong kỷ nguyên số không chỉ là tuyển người giỏi, mà còn là tạo môi trường để người lao động phát huy năng lực, học hỏi và gắn bó. Khi hai bên cùng điều chỉnh để “gặp nhau”, thị trường lao động mới có thể vận hành hiệu quả trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ.