Dùng nghệ có thể gây tổn thương gan hay không

Nghệ từ lâu đã được xem là “vàng của gian bếp” nhờ màu sắc bắt mắt và những lợi ích sức khỏe được truyền tai rộng rãi. Hoạt chất curcumin trong nghệ được chứng minh có đặc tính chống viêm, chống oxy hóa và được nhiều người sử dụng dưới dạng gia vị hoặc thực phẩm chức năng. Tuy nhiên, những năm gần đây, các báo cáo y khoa đã ghi nhận một số trường hợp tổn thương gan liên quan đến việc bổ sung nghệ, đặc biệt là ở dạng viên nang liều cao. Điều này khiến không ít người băn khoăn: dùng nghệ có thực sự an toàn cho gan?

Khi nào nghệ trở thành gánh nặng cho gan

Theo Jamie Alan, dược sĩ, tiến sĩ dược học, phó giáo sư Dược lý và Độc chất học tại Đại học Bang Michigan (Hoa Kỳ), mấu chốt nằm ở cách sử dụng và dạng nghệ được đưa vào cơ thể. Bà cho biết curcumin, thành phần hoạt tính chính của nghệ, vốn được hấp thu rất kém trong hệ tiêu hóa. Chính vì vậy, nhiều sản phẩm thực phẩm chức năng hiện nay đã bổ sung thêm các chất “tăng sinh khả dụng”, phổ biến nhất là chiết xuất tiêu đen.

“Việc thêm chiết xuất tiêu đen giúp curcumin không bị phân hủy nhanh và làm tăng đáng kể khả năng hấp thu", Jamie Alan giải thích. Tuy nhiên, cũng chính cơ chế này khiến gan phải xử lý một lượng curcumin cao hơn bình thường, từ đó làm tăng nguy cơ tổn thương gan ở một số người nhạy cảm.

Theo bà, phần lớn các trường hợp ghi nhận tổn thương gan đều liên quan đến việc dùng các dạng nghệ được tăng cường hấp thu, dùng kéo dài hoặc vượt quá liều khuyến nghị. Tin tích cực là khi ngừng sử dụng thực phẩm chức năng nghệ, chức năng gan của nhiều bệnh nhân có thể hồi phục trong vòng một đến ba tháng. Ngược lại, nếu tiếp tục sử dụng, nguy cơ tổn thương gan kéo dài hoặc tiến triển nặng hơn sẽ cao hơn.

Ở chiều ngược lại, Jamie Alan nhấn mạnh rằng nghệ chưa qua chế biến, dùng trong nấu ăn hằng ngày, có nguy cơ gây hại cho gan rất thấp.

Nấu ăn với nghệ và dùng thực phẩm chức năng khác nhau ra sao?

Một câu hỏi phổ biến là liệu việc nấu ăn với nghệ, đặc biệt khi kết hợp với tiêu đen, có gây hại cho gan hay không. Theo chuyên gia, điều này nhìn chung là an toàn. Lượng tiêu đen sử dụng trong món ăn thường rất nhỏ, không thể so sánh với hàm lượng chiết xuất tiêu đen cô đặc có trong các viên uống curcumin.

Bên cạnh đó, nghệ có mùi vị mạnh, khiến người dùng khó tiêu thụ với số lượng lớn khi ăn uống thông thường. Ngay cả trong các sản phẩm thực phẩm dùng nghệ làm chất tạo màu tự nhiên, lượng nghệ cũng rất thấp. “Nguy cơ tổn thương gan trong những trường hợp này gần như không đáng kể", Jamie Alan nhận định.

Ngược lại, với thực phẩm chức năng, người dùng có thể vô tình nạp vào cơ thể liều cao curcumin mỗi ngày mà không cảm nhận được mùi vị, từ đó làm tăng rủi ro.

Một vấn đề khác là chất lượng sản phẩm. Các thực phẩm chức năng thảo dược không chịu sự quản lý chặt chẽ như thuốc kê đơn. Theo Jamie Alan, một số sản phẩm có thể chứa tạp chất, kim loại nặng hoặc hàm lượng hoạt chất không đúng như công bố. Bà khuyến cáo người tiêu dùng nên lựa chọn những sản phẩm đã được kiểm nghiệm bởi các tổ chức độc lập, chẳng hạn như ConsumerLab.

Đối với những người đã có bệnh gan như viêm gan, xơ gan, hoặc thường xuyên uống rượu, việc sử dụng thực phẩm bổ sung nghệ cần hết sức thận trọng. Trong nhiều trường hợp, họ vẫn có thể ăn các món có nghệ với lượng nhỏ, nhưng nên tránh tự ý dùng viên uống curcumin liều cao mà không có tư vấn y tế.

Tóm lại, nghệ không phải “thủ phạm” gây hại cho gan nếu được dùng đúng cách. Vấn đề nằm ở việc lạm dụng thực phẩm chức năng nghệ liều cao, đặc biệt là các sản phẩm tăng cường hấp thu. Hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp người dùng tận dụng lợi ích của nghệ mà vẫn bảo vệ an toàn cho lá gan.

(Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên nghiệp. Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ, chuyên gia y tế nếu có thắc mắc).