Ngừng caffeine đột ngột, não bộ sẽ phản ứng ra sao

Caffeine là chất kích thích quen thuộc trong đời sống hiện đại, hiện diện trong cà phê, trà, nước tăng lực, sôcôla… Theo thống kê, phần lớn người trưởng thành sử dụng caffeine hằng ngày, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ tác động của việc ngừng sử dụng đột ngột đối với não bộ.

Não bộ bị sốc khi thiếu caffeine

Caffeine hoạt động bằng cách ngăn chặn adenosine, chất dẫn truyền thần kinh gây buồn ngủ trong não. Khi caffeine được sử dụng thường xuyên, não sẽ tăng số lượng thụ thể adenosine để thích nghi. Vì vậy, khi ngừng caffeine đột ngột, adenosine hoạt động mạnh hơn bình thường, dẫn đến đau đầu, uể oải, buồn ngủ và cảm giác sương mù não.

Theo các nghiên cứu tổng hợp, khoảng một nửa số người bỏ caffeine đột ngột bị đau đầu, và hơn 10% gặp khó khăn rõ rệt trong sinh hoạt, làm việc. Các triệu chứng thường xuất hiện sau 12 - 24 giờ, đạt đỉnh trong vài ngày và có thể kéo dài đến hai tuần.

Những dấu hiệu thường gặp khi cai caffeine

Hội chứng cai caffeine biểu hiện khá đa dạng, bao gồm đau đầu, mệt mỏi thể chất, buồn ngủ, khó tập trung, cáu kỉnh, buồn nôn, đau cơ và thay đổi tâm trạng. Dù khó chịu, các triệu chứng này thường tự thuyên giảm khi cơ thể thích nghi với trạng thái không caffeine.

Theo TS. Ashley Olivine, chuyên gia y tế công cộng tại Mỹ, việc cai caffeine “không nguy hiểm, nhưng có thể gây suy giảm đáng kể chất lượng cuộc sống trong ngắn hạn nếu thực hiện quá đột ngột”.

Bao nhiêu caffeine là quá nhiều?

Khuyến nghị phổ biến cho người trưởng thành là không quá 400 mg caffeine mỗi ngày, tương đương 2 - 3 tách cà phê nhỏ. Tuy nhiên, nhiều cốc cà phê lớn hoặc nước tăng lực có thể vượt ngưỡng này chỉ trong một lần uống. Ngoài ra, trà đen, matcha, sôcôla và đồ uống ít caffeine vẫn chứa một lượng nhất định chất kích thích này.

Giảm caffeine có thể giúp cải thiện giấc ngủ, ổn định tâm trạng, giảm lo âu, hỗ trợ tiêu hóa và bảo vệ răng miệng. Một số người còn nhận thấy huyết áp ổn định hơn và tiết kiệm đáng kể chi phí sinh hoạt khi cắt giảm thói quen uống cà phê mỗi ngày.

Theo Aviv Joshua, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, “giảm caffeine từ từ giúp cơ thể điều chỉnh nhẹ nhàng, tránh gây áp lực lên hệ thần kinh và não bộ”.

Các chuyên gia khuyến cáo nên giảm caffeine dần dần: chọn cốc nhỏ hơn, pha loãng, thay thế bằng cà phê không caffeine, uống đủ nước, ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc và tập thể dục nhẹ nhàng. Với người có lo âu, rối loạn giấc ngủ, phụ nữ mang thai hoặc người dùng thuốc đặc biệt, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi quyết định bỏ caffeine.

Ngừng caffeine không xấu, nhưng cách ngừng mới là yếu tố quyết định việc não bộ “chịu đựng” dễ hay khó.